← Предыдущий раздел: Падежи (Syntaxis casuum) | Оглавление | Следующий раздел: Залоги →
Определения места, пространства и времени
Практическая часть | Теоретическая часть
I. Определения места
Конструкция названий городов и островов на вопрос 'где'
768 ( 524)
1. Roscius erat Romae frequens atque in foro et in ore omnium cotidie versabatur (Cic. Amer. 6, 16).
2. Quum Romae fueris, Romano vivito more (K. 2371).
3. Pistōres Romae non fuēre ad Persicum usque bellum. Ipsi panem faciebant Quirites, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc in plurimis gentium (Plin. N. H. 18, 107).
4. Auxerunt Romae tumultum litterae, ex Gallia allatae, ab L. Porcio praetōre: Hannibălem movisse ex hibernis et jam Alpes transire (Liv. 27, 39, 1).
5. Quadringenta milia librorum Alexandriae arserunt, pulcherrimum regiae opulentiae monumentum (Sen. Tranq. 2, 28).
6. Spartae pueri ad aram sic verberibus accipiuntur, ut multus e visceribus sanguis exeat (Cic. Tusc. 2, 14, 34).
7. Vergilius Brundusii morĭtur Sexto Saturnino et Lucretio Cinna consulibus (Suet. Libr. deperd. p. 296).
8. Arretii ante moenia sedeamus! Hannĭbal perpopuletur Italiam et ad Romana moenia perveniat, nec ante nos hinc moverimus, quam Gajum Flaminium ab Arretio patres acciverint! (Liv. 22, 3, 10).
9. Nuntiatum est, pueros Arimĭni sine oculis ac naso, et in Picēno agro non pedes, non manūs habentem natum (Liv. 34, 45, 7).
10. Hercules Tyri maxime colĭtur (Cic. N. D. 3, 16, 42).
11. Hoc accepimus, Deli fuisse complūres, qui gallinas alĕre permultas quaestūs causā solērent (Cic. Acad. 2, 18, 57).
12. Alexander Magnus Babylōne morte consumptus est; Philippus Aegīs a Pausania occīsus est (Nep. 21, 2, 1).
13. Ephŏri Lacedaemŏne a Theopompo oppositi sunt regibus (Cic. Leg. 3, 7, 16).
14. Oratorum genus quum in omnibus liberis civitatibus, tum praecipue Athēnis, ubi oratio plurimum pollet, favore multitudinis alitur (Liv. 31, 44, 3).
15. Graecorum oratorum praestantissimi sunt ii, qui fuerunt Athēnis (Cic. Opt. 4, 13).
16. Scriptum in historia est, Hamilcărem Carthaginiensem, quum oppugnaret Syracūsas, visum esse audire vocem, se postridie cenaturum Syracusis (Cic. Div. 1, 24, 50).
17. Tarquinius Superbus mortuus est Cumis, quo se post fractas opes Latinorum contulerat (Liv. 2, 21, 5).
18. Gorgiae Leontino tantus honos habitus est a Graecia, soli ut ex omnibus Delphis non inaurātă statuă, sed aureă statueretur (Cic. De or. 3, 32, 129).
19. Athēnis tenue caelum, ex quo etiam acutiores putantur Attici, crassum Thebis, ităque pingues Thebāni et valentes (Cic. Fat. 4, 7).
Конструкция названий городов и островов на вопрос 'куда'
769 ( 525)
1. Fuit apud Segestānos ex aere Diānae simulacrum. Hoc, translatum Carthagĭnem, locum tantum hominesque mutarat, religiōnem quidem pristĭnam conservabat. Haec ipsă Diānă reportatur Segestam (Cic. Verr. 4, 33, 72; 4, 34, 74).
2. Captīvi Romam missi atque ibi in carcĕre inclusi sunt (Liv. 24, 19, 11).
3. Non cuivis homini contingit adire Corinthum (Hor. Ep. 1, 17, 36).
4. Legāti Athēnas missi sunt jussique inclĭtas leges Solōnis describĕre (Liv. 3, 31, 8).
5. Athenienses omnia, quae moveri poterant, partim Salamīna, partim Troezena deportant (Nep. 2, 2, 8).
6. Legati, qui redierant ab Carthagĭne, Romam rettulerunt, omnia hostilia esse (Liv. 21, 16, 1).
7. Galli quondam longe ab suis sedibus Delphos usque ad Apollĭnem Pythium atque ad oracŭlum orbis terrae spoliandum profecti sunt (Cic. Front. 14, 30).
8. Proditum est memoriā ac litteris, Latōnam ex longo errore et fuga gravĭdam confugisse Delum atque ibi Apollĭnem Dianamque peperisse (Cic. Verr. 1, 18, 48).
9. Cimon, Cyprum cum ducentis navibus imperator missus, quum ejus majorem partem insŭlae devicisset, in morbum implicĭtus, in oppido Citio est mortuus (Nep. 5, 3, 4).
10. Victor e Thessalia Brundisium cum legionibus revertisti (Cic. Phil. 2, 24, 59).
11. Curio Marcium Utĭcam navibus praemittit (Caes. B. C. 2, 24, 1).
Конструкция названий городов и островов на вопрос 'откуда'
770 ( 526)
1. Athēnis Megăram vespĕri advĕnit Simo; ubi advēnit Megaram, insidias fecit virgini (Auct. ad Herenn. 1, 9, 14 = Diehl p. 71).
2. Oppianicus arcessit subito sine causa puerum Teano, quod facere antea non solebat (Cic. Cluent. 9, 27).
3. Lentŭlum patrem Rhodi esse ajunt, Alexandrēae filium, Rhodoque Alexandrēam C. Cassium profectum esse constat (Cic. Att. 11, 13, 1).
4. Binas a te accepi litteras, Corcyra datas (Cic. Fam. 4, 14, 1).
5. Familiari meo cuipiam litteras Athēnis Romam misi (Gell. 10, 1, init.).
6. Etruscă gens orta est Sardĭbus ex Lydia. Tyrrhēnus enim, inde profectus cum magna manu eorum occupavit eam partem Italiae, quae nunc vocatur Etruriă (Festus, p. 430 Lindsay).
7. Caesar, quum in Asiam venisset, reperiebat; T. Ampium conatum esse pecunias tollere Ephĕso ex fano Diānae (Caes. B. C. 3, 105, 1).
Конструкция слов domus, rus, humus
771 ( 527)
1. Manebo te domi (Hor. Ēp. 1, 5, 3).
2. Studia litterarum delectant domi, non impediunt foris (Cic. Arch. 7, 16).
3. Quidquid est domi, vile est (Sen. Benef. 3, 3, 1).
4. Non omnibus sum domi (Erasm. 1, 15).
5. Condiunt Aegyptii mortuos et eos servant domi (Cic. Tusc. 1, 45, 108).
6. Populus me sibĭlat, at mihi plaudo
Ipse domi, sĭmŭl ac nummos contemplor in arca (Hor. Sat. 1, 1, 66).
7. Ei ego jam linguam praecīdam atque oculos effodiam domi (Pl. Aul. 189).
8. Domi opperiamur potius, quam hic ante ostium! (Ter. Eun. 895).
9. Ulixes domi etiam contumelias servorum ancillarumque pertŭlit (Cic. Off. 1, 31, 113).
10. In domo furtum factum est ab eo, qui domi fuit (Quint. 5, 10, 16).
11. Marius domi suae senex est mortuus (Cic. N. D. 3, 32, 81).
12. Domi Caesăris percussor deprehensus dicebatur esse cum sica (Cic. Phil. 2, 29, 74).
13. Impĕtus canum et saevitiă mitigatur ab homine, considente humi (Plin. N. H. 8, 40, 146).
14. Quousque humi defixă tua mens erit? (Cic. Rep. 6, 17).
15. Theodōro philosŏpho quum Lysimăchus rex crucem minaretur, 'Theodōri', inquit, 'nihilī interest, humine, an sublime putescat' (Cic. Tusc. 1, 43, 102).
16. Sus rostro si humi A litteram impresserit, num propterea suspicari poteris, Andromăcham Ennii ab ea posse descrībi? (Cic. Div. 1, 13, 23).
17. Livor, iners vitium, mōres non exit in altos;
Utque latens imā vipĕră serpit humo (Ov. Pont. 3, 3, 101).
18. Roscius non modo Romae non fuit, sed omnino, quid Romae ageretur, nescivit, propterea quod ruri assiduus fuit (Cic. Amer. 29, 81).
19. Quum adversus Aequos male gesta res esset, L. Quinctius Cincinnatus, dictator factus, quum rure intentus opĕri rustico esset, ad id bellum gerendum arcessitus est (Periocha Liv. 1, 3).
20. Quinctius ruri agere vitam, procul ambitione ac foro, constituit (Liv. 7, 39, 12).
Конструкция domi militiaeque и т. п.
772 ( 528)
1. Cinnă collēgae sui, consulis Cn. Octavii, praecīdi caput jussit, P. Crassi, L. Caesăris nobilissimorum hominum, quorum virtus fuerat domi militiaeque cognĭtă (Cic. Tusc. 5, 19, 55).
2. Illi in senatu et apud populum et in causis amicorum et domi et militiae consilium suum fidemque praestabant (Cic. De or. 3, 33, 134).
3. Una a pueris parvŭlis sumus educati; una semper militiae et domi fuimus; paupertatem unā pertulimus gravem (Ter. Ad. 494).
4. Hi, neque domi, neque militiae, neque privatim, neque publĭce, neque sibi, neque aliis utĭles, ita vitae curricŭlum conficiunt, ut, velŭti naves, nullum sui vestigium relinquant (Mureti Or. 23. v. 1, p. 237).
5. A Romanis nihil publice sine auspiciis nec domi nec militiae gerebatur (Cic. Div. 1, 2, 3).
6. Tullus Hostilius salubriora credebat militiae, quam domi, juvĕnum corpora esse (Liv. 1, 31, 5).
7. Alcibiădi erat totă respublică domi bellique tradĭtă (Nep. 7, 7, 1).
8. Auguriis sacerdotioque augŭrum tantus honos accessit, ut nihil belli domique postea nisi auspicato gereretur (Liv. 1, 36, 6).
9. Qui sunt boni cives, qui belli, qui domi, de patria bene merentes, nisi qui patriae beneficia meminerunt? (Cic. Planc. 33, 80).
773 ( 527)
1. Rustĭcus e lūcoque vehit, māle sobrius ipse,
Uxorem plaustro progeniemque domum (Tib. 1, 10, 51).
2. Aurum atque argentum et aliă domum regiam comportant; ibi illă et domum et semet igni corrumpunt (Sall. Jug. 76, 6).
3. Bene gesta re, rediisse me videt magnasque apportavisse divitias domum (Pl. Stich. 411).
4. Varro auctor est, Capuae quendam, qui efferretur, foro domum remeasse pedibus (Plin. N. H. 7, 52, 176).
5. Aristotĕles, Theophrastus, Zeno, innumerabiles alii philosŏphi, semel egressi, nunquam domum reverterunt (Cic. Tusc. 5, 37, 107).
6. Nonnullă pars militum domum discēdit (Caes. B. C. 1, 13, 4).
7. I, rus te amŏve (Pl. Most. 74).
8. Laelius et Scipio rus ex urbe tanquam e vinclis evolabant (Cic. De or. 2, 6, 22).
9. Dum rus eo, coepi egómet mecum inter vias, ita ut fit, ubi quid in animo est molestiae, aliam rem ex alia cogitare et eă omnia pejōrem in partem (Ter. Eun. 629).
10. Darē, mater vestem lugŭbrem sumpsit laceratisque crinibus humi corpus abjēcit (Curt. 10, 5, 19).
774 ( 527)
1. Viri nostri domo ut abierunt, hic tertius annus (Pl. Stich. 29).
2. Princeps Academiae Philo domo profūgit Romamque venit (Cic. Brut. 89, 306).
3. Xanthippe dicitur eodem vultu semper vidisse exeuntem Socrătem domo et revertentem (Cic. Tusc. 3, 15, 31).
4. Quidquid erat, noctu in navem comportat domo (Pl. Rud. 58).
5. Jam mater rure rediit? responde mihi (Pl. Merc. 810).
6. Hoc ubi senex rescivit. heri eā causā rure huc advĕnit (Ter. Hec. 189).
7. Surgit humo juvenis (Ov. F. 6, 735).
Определения места на вопрос 'где'
775 ( 529a)
1. Quis hoc loco nos novit? (Petron. 14).
2. Nox erat, et vino, somnum faciente, jacebant
Corpora diversis, victă sopōre, locis (Ov. F. 1, 421).
3. Non aquā, non igni, ut ajunt, pluribus locis utimur, quam amicitiā (Cic. Lael. 6, 22).
4. Ignotis errare lŏcis, ignōtă videre
Flumina gaudebat, studio minuente lăborem (Ov. Met. 4, 294).
5. Sită est Heraclēă in radicibus Oetae montis, ipsă in campo, arcem imminentem loco alto et undĭque praecipĭti habet (Liv. 36, 22, 4).
6. Haud parvi refert ad hilaritatem convivii, quo quisque loco sedeat (Erasm. v. 2, p. 76).
7. Castra opportūnis locis erant posĭta (Caes. B. G. 7, 69, 7).
8. Pejore res loco non potest esse, quam in quo nunc sita est (Ter. Ad. 344).
9. Lună, quae est, ut ostendunt mathematĭci, major, quam dimidiă pars terrae, isdem spatiis vagatur, quibus sol (Cic. N. D. 2, 40, 103).
10. In his locis matūrae sunt hiĕmes (Caes. B. G. 4, 20, 1).
776 ( 529b)
1. Miramur, Athēnis Minervam, Deli Apollĭnem, Junōnem Sami, Pergae Diānam, multos praeterea ab isto deos totā Asia Graeciaque violatos, qui a Capitolio manūs abstinēre non potuerit? (Cic. Verr. 4, 32, 71).
2. Indutiomārus exsŭles damnatosque totā Galliā magnis praemiis ad se allicĕre coepit (Caes. B. G. 5, 55 3).
3. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultūs quaerit (Caes. B. G. 6, 37, 6).
4. Omnia, quaecunque toto orbe terrarum committuntur scelĕra, circumspicite, judices: plerăque ex cupiditate nascuntur: haec latrōnes facit, haec pirātas, haec sicas percussōrum acuit (Quint. Decl. 321 = p. 298 Lemaire).
5. Sum, fateor, semperque fui, Callistrăte, pauper,
Sed non obscūrus nec male notus ĕques.
Sed tōto lĕgor orbe frĕquens, et dicitur 'Hic est',
Quodque cinis paucis, hoc mihi vită dedit (Mart. 5, 13).
6. Sive lŏcum specto, locus est inamabĭlis, et quo
Esse nihil tōto tristius orbe potest;
Sive hŏmines,-vix sunt homines hoc nomine digni,
Quamque lŭpi, saevae plus feritātis habent (Ov. Tr. 5, 7, 43).
7. Irascentium flagrant oculi, multus ore toto rubor, labia quatiuntur, dentes comprimuntur, horrent ac subriguntur capilli (Sen. Ira 1, 1, 4).
8. Tum gelidus tōto mānabat corpore sudor (V. Aen. 3, 175).
777 ( 529c)
1. Ună silvă elephantis pluribus suffĭcit; homo et terrā et mari pascĭtur (Sen. Ep. 60, 2).
2. Ego quid agam? quā aut terrā aut mari persĕquar eum, qui ubi sit nescio? (Cic. Att. 7, 22, 2).
3. Cn. Pompejo plurimă, periculosissima, maxima mari terrāque bella sunt commissa (Cic. Dom. 8, 18).
4. Deos implorare debetis, ut urbem, omnibus hostium copiis terra marique superatis, a perditissimorum civium nefario scelere defendant (Cic. Cat. 2, 13, 29).
5. Antiŏchum Magnum illum majores nostri, magnă belli contentiōne terrā marique superatum, intra montem Taurum regnare jussērunt (Cic. Sest. 27, 53).
778 ( 529d)
1. Pecuniam in loco neglegere maximum interdum est lucrum (Ter. Ad. 216).
2. Misce stultitiam consiliis brevem:
Dulce est desipĕre in loco (Hor. Od. 4, 12, 28).
779 ( 529)
1. Litŏre quot conchae, tot sunt in amōre dolores (Ov. A. A. 2, 519).
2. Soles duabus sellis sedēre (Sen. Contr. 7, 3, 9; Macrob. 2, 3, 10; 7, 3, 8).
3. Si quā sēdē sédēs et eā est tibi commŏdă sedes,
Illā sēdē sēdē nec ab illa sēdē recēde (Bind. 3127; Bell. p. 146).
4. Nox erat, et caelo fulgebat lună sereno
Inter minora sidĕra (Hor. Epod. 15, 1).
5. Jam nox inducere terris
Umbras et caelo diffundĕre signa parabat (Hor. Sat. 1, 5, 9).
6. Stet, quicunque volet, potens
Aulae culmĭne lubrĭco.
Me dulcis satŭret quies:
Obscūro positus loco,
Leni perfruar otio (Sen. Thy. 391).
7. Obstupui, stetĕruntque comae, et vox faucibus haesit (V. Aen. 2, 774 = 3, 48).
Определения места на вопрос 'каким путем'
780 ( 530)
1. Quanto satius est ire apertā viā et rectā (Sen. Ep. 102, 20).
2. A. Antipho ubi nunc est?-B. Foris.-A. Abi, Phaedriă, eum requīre atque addūce huc.-B. Eo rectā viā quidem illuc (Ter. Ph. 308).
3. Iter conficiebamus aestuosā et pulverulentā viā (Cic. Att. 5, 14, 1).
4. Caesar itinere terrestri profectus est in Syriam (Bell. Alex. 33, 5).
5. Restat iter caelo: caelo tentabimus ire;
Da veniam coepto, Juppĭter alte, meo (Ov. A. A. 2, 37).
6. Iter a Vibōne Brundisium terrā petere contendi: nam maritĭmos cursūs praecludebat hiemis magnitudo (Cic. Planc. 40, 96).
7. Lupus, Esquilīnā portā ingressus, Tusco vico atque inde Cermălo per portam Capēnam prope intactus evaserat (Liv. 33, 26, 9).
8. Antiŏchi legatus maria terrasque ināni sonĭtu verborum complevit: equitum innumerabilem vim trajĭci Hellesponto in Eurōpam (Liv. 35, 48, 2).
9. Alexander eos, qui comitari eum solebant, impōnit in naves et in fines Mallorum secundo amne devehitur (Curt. 9, 8, 3).
II. Определения пространства
781 ( 531)
1. Caesar meridiāno fere tempore, signo profectionis dato, exercitum ducit, duplicatoque ejus diēi itinere, octo milia passuum ex eo loco procēdit (Caes. B. C. 3, 76, 4).
2. Quum tridui viam processisset (Caesar), nuntiatum est ei, Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontiōnem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendĕre triduique viam a suis finibus profecisse (Caes. B. G. 1, 38, 1).
3. Curio cum exercitu proficiscĭtur, biduique iter progressus, ad flumen Bagrădam pervēnit (Caes. B. C. 2, 24, 1).
4. Caesar, noctu progressus milia passuum circĭter duodecim, hostium copias conspicatus est (Caes. B. G. 5, 9, 2,).
5. Hi, novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti, magnam multitudinem eorum fugientium concīderunt (Caes. B. G. 2, 11, 4).
6. Alexander quingenta stadia processit. perventumque erat in vicum, in quo Darēum Bessus comprehenderat (Curt. 5, 13, 6).
7. Hinc rex viginti stadia processit semĭtā propemŏdum inviā, cui silvă imminebat. torrentesque iter morabantur (Curt. 6, 4. 20).
8. Inde octoginta fere stadia progressus ad alterum amnem,-Bumelo nomen est,-castra posuit (Curt. 4. 9, 10).
9. A rectā conscientiā transversum unguem non oportet discedere (Cic. Att. 13, 20, 9).
782 ( 532)
1. Campus Marathonius abest ab oppido (= ab Athenis) circĭter milia passuum decem (Nep. 1, 4. 2).
2. Hannĭbal Hadrumētum pervēnit, quod abest ab Zama circiter milia passuum trecenta (Nep. 23, 6, 3).
3. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum octo (Caes. B. G. 2, 6, 1).
4. Transfŭgae nuntiabant, stadia quingenta abesse Persas (Curt. 5, 13, 9).
5. Abest a Carthagĭne quindecim milia ferme passuum locus, quum operibus, tum suapte naturā tutus (Liv. 30, 9, 11).
6. Scipio ad stationem, decem milia passuum distantem ab ostio Hibēri amnis, pervēnit (Liv. 22. 19. 5).
7. Fabius in Sicŏre flumine pontes effecerat duos, distantes inter se milia passuum quattuor (Caes. B. C. 1, 40. 1).
8. Castra Cleopătrae non longo spatio ab ejus (= Ptolemaei) castris distabant (Caes. B. C. 3, 103, 2).
9. Caesar ab exploratoribus certior factus est, Ariovisti copias a nostris milibus passuum quattuor et viginti abesse (Caes. B. G. 1, 41, 5).
10. Quinque milium (passuum) intervallo castra distantia habuere (Romani et Carthaginenses) paucos dies (Liv. 23, 29, 1).
783 ( 533-535)
1. Legionem Caesar, quam equis vexerat, passibus ducentis ab eo tumŭlo constituit; item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt (Caes. B. G. 1, 43, 2).
2. Ariovistus praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit (Caes. B. G. 1, 48, 2).
3. Mosă profluit ex monte Vosĕgo neque longius ab Oceăno milibus passuum octoginta in Rhenum influit (Caes. B. G. 4, 10, 1).
4. Traductus Romanus exercitus in agrum Insubrium quinque milia passuum ab Victumŭlis consēdit (Liv. 21, 45, 3).
5. Hannĭbal paucis post diebus sex milia (passuum) a Placentia castra communivit (Liv. 21, 47, 8).
6. Hannibal castra ipsă propius hostem movit, duo ferme a Geronio milia (passuum), in tumŭlum hosti conspectum (Liv. 22, 24, 5).
7. Hannibal mille passūs ab urbe castra locat (Liv. 23, 36, 7).
8. Civitas eă (= Saguntum) longe opulentissimă ultra Hibērum fuit, sită passūs mille a mari (Liv. 21, 7, 2).
9. Romanus exercitus ad Olympium (Jovis id templum est) mille et quingentos passus ab urbe castra posuit (Liv. 24, 33, 3).
10. Sabīnus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, quum Viridŏvix contra eum duum milium spatio consedisset (Caes. B. G. 3, 17, 5).
11. In dextro cornu legio duodecimă et non magno ab ea intervallo septimă constitit (Caes. B. G. 2, 23, 4).
12. Harum omnium legionum hibernă milibus passuum centum continebantur (Caes. B. G. 5, 24. 7).
13. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum (Caes. B. G. 6, 35, 6).
14. Huc accedebant duodeviginti onerariae naves, quae ex eo loco ab milibus passuum octo vento tenebantur (Caes. B. G. 4, 22, 4).
15. Hostes in silvis opportūno loco atque occulto a milibus passuum circĭter duobus Romanorum adventum exspectabant (Caes. B. G. 5, 32, 1).
16. Positis castris a milibus passuum quinque, (Trevĕri) auxilia Germanorum exspectare constituunt (Caes. B. G. 6, 7, 3).
784 ( 536)
1. Phalarĭcă erat Saguntīnis missĭle telum: ferrum autem tres longum habebat (phalarica) pedes (Liv. 21, 8, 10).
2. Ratem unam ducentos longam pedes, quinquaginta latam a terra in amnem porrexerunt (Carthaginienses)... Alteră ratis aeque lată, longă pedes centum, huic copulata est (Liv. 21, 28, 7-8).
3. Taleae pedem longae in terram infodiebantur (Caes. B. G. 7, 73, 9).
4. Caesar duas fossas quindecim pedes latas eādem altitudine perduxit (Caes. B. G. 7, 72, 3).
5. Perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur (Caes. B. G. 7, 73, 2).
6. Triginta dies obsidio fuit, per quos raro unquam nix minus quattuor pedes altă jacuit (Liv. 21, 61, 10).
7. Signum septem pedes altum aut majus in terram defodĭtur (Liv. 8, 10, 12).
8. Fossam sex cubĭtă altam, duodecim latam quum duxisset, extra duplex vallum fossae circumdedit (Liv. 37, 37, 10).
785 ( 537)
1. Arduennă silvă est totīus Galliae maximă atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertĭnet milibusque amplius quingentis (passuum) in longitudinem patet (Caes. B. G. 6, 29, 4).
2. Ante id oppidum planities circĭter milia passuum tria in longitudinem patebat (Caes. B. G. 7, 69, 3).
3. Tertium (Britanniae latus) est contra septentriones: hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur (Caes. B. G. 5, 13, 6).
4. Pharus est in insŭla turris magnā altitudine. Haec insŭlă, objectă Alexandrīae, portum effĭcit: sed, in longitudinem passuum nongentorum in mare jactis molibus, angusto itinere et ponte cum oppido conjungitur (Caes. B. C. 3, 112, 2).
5. A medio fere colle in longitudinem ex grandibus saxis sex pedum murum praeduxerant Galli (Caes. B. G. 7, 46, 3).
III. Определения времени
786 ( 539)
1. Eandem incūdem diem noctemque tundunt (Cic. De or. 2, 39, 162).
2. Vulgo dicitur, solere elephantum gravĭdam perpetuos decem esse annos (Pl. Stich. 167).
3. Sex horas dormire sat est juvenique senique;
Septem vix pigro; nulli concedimus octo (K. 2503).
4. Quintus fuit mecum dies complūres (Cic. Att. 16, 5, 2).
5. Noctes vigilabat ad ipsum
Manĕ. diem totum stertebat (Hor. Sat. 1, 3, 18).
6. Continuas has tres noctes pervigilavi (Pl. Amph. 314).
7. Castra paucos dies habuimus eă ipsă, quae contra Darīum habuerat apud Issum Alexander (Cic. Att. 5, 20. 3).
8. Ēphĕsi triduum commoratus sum (Cic. Fam. 3, 5, 5).
9. Dies et noctes cogitandum est, jam jamque esse moriendum (Cic. Tusc. 1, 7, 14).
10. Dico, illum adolescentem, quum sibi non pepercisset, aliquot dies aegrotasse et ita esse mortuum (Cic. Cluent. 60. 168).
11. Quis est enim, qui, totum diem jacŭlans, non aliquando colliniet? Totas noctes somniamus, neque ullă est fere, quā non dormiamus, et miramur, aliquando id, quod somniarimus, evadĕre? (Cic. Div. 2, 59, 121).
12. Anicŭlae saepe inĕdiam biduum aut triduum ferunt (Cic. Tusc. 2, 17, 40).
13. Ager, quum multos annos quiēvit uberiores efferre fruges solet (Cic. Brut. 4, 16).
14. Socrătes potuit abstinentiā finire vitam et inedia potius, quam venēno, mori; triginta tamen dies in carcĕre et in exspectatione mortis exēgit (Sen. Ep. 70, 9).
15. Pythagŏras, quum annos viginti Crotōne egisset, Metapontum emígravit ibique decessit: cujus tantă admiratio fuit, ut ex domo ejus templum facerent eumque pro deo colerent (Justin. 20, 4, 17).
16. Multă saecŭlă postea sic viguit Pythagoreorum nomen, ut nulli alii docti viderentur (Cic. Tusc. 1, 16, 38).
17. Decem quondam annos urbs oppugnata est ob unam muliĕrem ab universa Graecia, quam procul a domo, quot terras, quot maria distans! (Liv. 5. 4, 11).
18. Punĭco bello duodecimum annum Italiă urebatur (Liv. 27, 39, 9).
19. Numquid (= num) dies noctesque impendo turpibus conviviis? (Sen. Contr. 9, 15 = p. 160. 18).
20. Diodŏtus Stoĭcus caecus multos annos nostrae domi vixit (Cic. Tusc. 5, 39, 113).
21. Carneădes nonaginta vixit annos (Cic. Acad. 2, 6. 16).
22. Molesto ac difficili pedum morbo octavum jam mensem impeditus sum (Mureti Ep. p. 194).
23. Domus erat aleatoribus refertă, plenă ebriorum; totos dies potabatur (Cic. Phil. 2, 27, 67).
24. Macedŏnum regnum a summo culmĭne fortunae ad ultimum finem centum quinquaginta annos stetit (Liv. 45, 9, 7).
25. Quinque dies aquam in os suum non conjecit, non micam panis. Medici illum perdiderunt (Petron. 42).
26. Bellum in Sicilia jam alterum annum ingenti dimicatione geritur (Liv. 25, 6, 20).
787 ( 539)
1. Per annos quattuor et viginti primo Punĭco bello classibus certatum est cum Poenis (Liv. 9, 19, 12).
2. Hannĭbal Italiam per annos sedecim variis cladibus fatigavit (Justin. 44, 5, 6).
3. Aetnae montis per tot saecŭla durat incendium (Justin. 4, 1, 5).
4. Romae foedum incendium per duas noctes ac diem unum tenuit (Liv. 26, 47, 15).
5. Supplicatio ex decemvirorum decrēto pro valetudine populi per triduum fuit, quia gravis pestilentiă urbem atque agros vastabat (Liv. 38, 44, 7).
6. Urbs antiquă ruit, multos dŏminata per annos (V. Aen. 2, 363).
7. Sero resistimus ei, quem per annos decem aluimus contra nos (Cic. Att. 7, 5, 5).
8. Per annos centum et viginti aut bellum inter eos populos (Romanos et Carthaginienses), aut belli praeparatio, aut infīdă pax fuit (Vell. 1, 12, 6).
9. Tu quoque dilectam multos, infide, per annos
Dicĕris Oenōnen destituisse tuam (Ov. Her. 16 (17), 195).
788 ( 540)
1. Aestimatione nocturnae quiētis, dimidio quisque spatio vitae suae vivit (Plin. N. H. 7, 50. 167).
2. Grave vulnus Macrīnus noster accepit. Amīsit uxorem singulāris exempli. Vixit cum hac triginta novem annis sine jurgio, sine offensa (Plin. Ep. 8, 5, 1).
3. Imperium Assyrii mille trecentis annis tenuere (Justin. 1, 2, 13).
4. Equites Romani natālem Augusti biduo semper celebrarunt (Suet. Aug. 57, 1).
5. Tredecim annis, quibus Alexander regnavit, omnia, qua Persarum prope immenso spatio imperium fuerat, suae dicionis fecit (Liv. 45, 9, 5).
6. Mithridātes regnavit annis sexaginta, vixit septuaginta duobus, contra Romanos bellum habuit annis quadraginta (Eutrop. 6, 12).
7. Sunt regiones inter circŭlum septentrionalem et inter cardĭnem caeli, ubi sol etiam sex mensibus continuis non videtur (Varro R. R. 1, 2, 4 = p. 124, 3).
8. Annis viginti errans a patria afuit (Plaut. Bacch. 2).
789 ( 541)
1. Decessit Alexander mense uno minus annos tres et triginta natus vir supra humanam potentiam magnitudine animi praeditus (Justin. 12, 16, 1).
2. Duodequadraginta annos tyrannus Syracusanorum fuit Dionysius, quum quinque et viginti natus annos dominatum occupavisset (Cic. Tusc. 5 20, 57).
3. Alcibiădes annos circĭter quadraginta natus obiit supremum (Nep. 7, 10, 6).
4. Romŭlus, quum inter pastores latrocinaretur, octodecim annos natus, urbem exiguam in Palatīno monte constituit (Eutrop. 1, 1).
5. Adoptat annos viginti natus, etiam minor, senatorem (Cic. Dom. 13, 34).
6. Is, quum esset mortuus, Sulla et Pompejo consulibus, reliquit hunc annos quindecim natum (Cic. Cluent. 5, 11).
7. Filium Gală Masinissam habebat septendecim annos natum ((Liv. 24, 49, 1).
8. Quattuordecim natus annos Graecam tragoediam scripsi (Plin. Ep. 7, 42).
9. M. Valerius Corvus annorum trium et viginti consul est factus (Eutrop. 2, 6).
10. Decessit Philippus quadraginta et septem annorum, quum annis viginti quinque regnasset (Justin. 9, 8, 1).
11. Epirōtae Pyrrhum annorum undecim in regnum revocaverunt, datis tutoribus, qui regnum usque in adultam ejus aetatem tuerentur ((Justin. 17, 3, 21).
12. Hamilcar in Hispaniam secum duxit filium Hannibălem annorum novem (Nep. 22, 3, 1).
13. Cautum est Pompejā legē, ne quis capiat magistratum neve sit in senatu minor annorum triginta (Plin. Ep. 10, 79, (83), 1).
14. Edicto Augusti magistratum capere poterant ii, qui non minores viginti quinque annorum erant (Plin. Ep. 10, 80 (84)).
15. Antiŏchus obsĭdes Romanis viginti dato, et triennio mutato, ne minores octonum denum annorum neu majores quinum quadragenum (sint) (Liv. 38, 38 15).
16. Ēos, qui minores triginta annis gessissent magistratum, putabam posse in senatum legi, quoniam Augustus gerere magistratūs minoribus annis triginta permisisset (Plin. Ep. 10, 79 (83), 4).
17. Ex urbano exercitu, qui minores quinque et triginta annis erant, in naves impositi, alii, ut urbi praesidērent, relicti (Liv. 22, 11, 9).
18. Caesar sanxit, ne quis civis major annis viginti minorve quadraginta plus triennio continuo Italiā abesset (Suet. Caes. 42).
790 ( 542)
1. Romae ne fuit quidem aurum, nisi admŏdum exiguum, longo tempore (Plin. N. H. 33, 5, 14).
2. Hannibal pollicitus est, brevi caput Italiae omni Capuam fore (Liv. 23, 10, 2).
3. Claudi vicīnus claudĭcat ipse brevi (Bind. 500).
4. Vergilium paucissimos die composuisse versūs, auctor est Varus (Quint. 10, 3, 8).
5. Nihil scribis, neque ad te his duobus mensibus scripseram (Cic. Fam. 7, 9, 1).
6. Nostră respublică non unius est ingenio, sed multorum, nec unā hominis vitā, sed aliquot constitută saecŭlis et aetatibus (Cic. Rep. 2, 1, 2).
7. Quo mihi innumerabiles libros et bibliothēcas, quorum dominus vix totā vitā sua indĭces perlēgit? (Sen. Tranq. 9).
8. Urbes constituit aetas, hora dissolvit. Momento fit cinis, diu silvă (Sen. Nat. quaest. 3, 27, 2).
9. Si numĕres anno soles et nubila toto,
Invenies nitĭdum saepius isse diem (Ov. Tr. 5, 8, 31).
10. Dolebam, patres conscripti, rempublicam, vestris quondam méisque consiliis conservatam, brevi tempore esse perituram (Cic. Phil. 2, 15, 37).
11. Nemo est, qui possit biduo aut triduo septingenta milia passuum ambulare (Cic. Quinct. 25, 78).
12. Hannibal biduo et duabus noctibus Hadrumētum pervēnit, quod abest ab Zama circĭter milia passuum trecenta (Nep. 23, 6, 3).
13. Omnia commemorabuntur, quae inter decem annos nefarie facta sunt (Cic. Verr. act. 1, 13, 37).
14. Germani inter annos quattuordecim tectum non subierunt (Caes. B. G. 1, 36, 7).
15. Gracchus centum tria oppida intra paucos dies in deditionem accepit (Liv. 40, 49, 1).
16. In Germania fons erat aquae dulcis, quā potā intra biennium dentes decidĕrent (Plin. N. H. 25, 3, 20).
791 ( 544)
1. Socrates et supremo vitae die de immortalitate animorum multă disseruit et paucis ante diebus, quum facile posset edūci e custodia, noluit (Cic. Tusc. 1, 29, 71).
2. Condĭta est Carthāgo duobus et septuaginta annis ante, quam Romă (Justin. 18, 6, 9).
3. Cato mortuus est annis octoginta sex ipsis ante me (= Ciceronem) consulem (Cic. Brut. 15, 61).
4. Galli haud multo ante solis occāsum ad urbem Romam perveniunt (Liv. 5, 39, 2).
5. Volumnius aliquanto ante lucem ad castra accessit (Liv. 10, 20, 8).
6. Athenienses, propter Pisistrăti tyrannĭdem, quae paucis annis ante fuerat, nimiam civium suorum potentiam extimescebant (Nep. 1, 8, 1).
7. Ibi casu rex erat Ptolemaeus puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopătra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulĕrat (Caes. B. C. 3, 103, 2).
8. Samnitibus ferociam augebant novae res gestae et paucos ante dies geminată victoriă (Liv. 7, 33, 6).
9. Damocrĭtus, Aetolorum dux, paucos ante dies, quum e carcĕre noctu effugisset, in ripa Tibĕris consecutis custodibus, priusquam comprehenderetur, gladio se transfixit (Liv. 37, 46, 5).
10. Hunc finem habuit Romani imperii Carthago aemŭlă, cum qua bellare majores nostri coepere Claudio et Fulvio consulibus ante annos ducentos nonaginta duos, quam tu, M. Vinici, consulatum inires (Vell. 1, 12, 5).
792 ( 544)
1. O spes hominum fragĭles! o fallacia consilia! Haec, eum quum maxime cogitantem et eā unā in cogitatione noctes diesque defixum, morbus gravis et mortĭfer occupavit. Quem quum et medicorum curā et singulāri victūs temperantiā depulisse jam videretur, haud ita multo post, domum ut rediit lassus, denuo decubuit, nec alius ei postea morbi, quam vitae finis fuit. Quo autem ille animo morbum saevientem, quo mortem certam jam et imminentem tulit! (Mureti or. 26 = v. 1, p. 271).
2. Haec quinto mense post viri mortem Oppianĭco nupsit (Cic. Cluent. 12, 35).
3. Anno quingentesimo quinquagesimo primo ab Urbe condĭta, P. Sulpicio Galba, C. Aurelio consulibus, bellum cum rege Philippo inĭtum est, paucis mensibus post pacem Carthaginiensibus datam (Liv. 31, 5, 1).
4. Corpus Alexandri Magni a Ptolemaeo Memphim et inde paucis post annis Alexandrīam translatum est (Curt. 10, 10, 20).
5. Is, quum esset mortuus, Sulla et Pompejo consulibus, relīquit grandem et nubĭlem filiam, quae brevi tempore post patris mortem nupsit consobrīno suo, adulescenti in primis, ut tum habebatur, inter suos et honesto et nobili (Cic. Cluent. 5, 11).
6. Scaevŏla exposuit nobis sermonem Laelii, de amicitia habitum ab illo secum et cum altero genero paucis diebus post mortem Africāni (Cic. Lael. 1, 3).
7. Carthāgo in Afrĭca jussu senatūs reparata est annis duobus et viginti post, quam a Scipione fuerat eversa (Eutrop. 4. 21).
8. Duobus e filiis (Pauli) minor, ferme duodecim annos natus, quinque diebus ante triumphum, major, quattuordecim annorum, triduo post triumphum, decessit (Liv. 45, 40, 7).
9. Indorum legati, dimissi domos, paucis post diebus cum donis revertuntur (Curt. 9, 8, 1).
10. Videmus, paucis annis post reges exactos, quum plebes, eum montem, qui Sacer appellatus est, occupavisset, M. Valerium dictatorem dicendo sedavisse discordias eique ob eam rem honores amplissimos habitos, et eum primum ob eam causam Maximum esse appellatum (Cic. Brut. 4. 54).
11. Hanc multam Aeschĭnes a Ctesiphonte petivit quadriennio ante Philippi Macedŏnis mortem; sed judicium factum est aliquot annis post, Alexandro jam Asiam tenente; ad quod judicium concursus dicitur e tota Graecia factus esse (Cic. Opt. 7, 22).
12. Paucos post dies Zeuxis et Antipăter venerunt (Liv. 37. 45. 5).
13. Neque te illo die, neque postĕro vidi. Post diem tertium veni in aedem Tellūris (Cic. Phil. 2, 35, 89).
14. Quum e philosŏphis ingenio scientiāque putaretur Antiŏchus excellĕre, eum Lucullus secum et quaestor habuit, et post aliquot annos imperator (Cic. Acad. 2, 2, 4).
793 ( 545)
1. Sosippus et Philocrătes fratres sunt. Horum pater abhinc duo et viginti annos est mortuus (Cic. Verr. 2, 9, 25).
2. Quaestor Cn. Papirio consule fuisti abhinc annos quattuordecim (Cic. Verr. 1, 12, 34).
3. Mulier quaedam abhinc triennium ex Andro commigravit huc (Ter. Andr. 69).
4. Quid illos exspectatis, qui abhinc jam abierunt triennium? (Pl. Stich. 137).
5. Carthāgo dirŭta est, quum stetisset annis sexcentis septuaginta duobus, abhinc annos centum septuaginta tres, Cn. Cornelio Lentūlo, L. Mummio consulibus (Vell. 1, 12, 5).
6. Imperium Asiaticum ab Assyriis, qui id obtinuerant annis mille septuaginta. translatum est ad Medos, abhinc annos ferme octingentos septuaginta (Vell. 1, 6, 1).
7. Ante hos sex menses maledixisti mihi (Phaedr. 1, 1, 10).
794 ( 545)
1. Est apud Platōnem Socrătes dicens Critōni, suo familiari, sibi post tertium diem esse moriendum (Cic. Div. 1, 25, 52).
2. Cur Camillus dolēret, si haec post trecentos et quinquaginta fere annos eventura putaret? (Cic. Tusc. 1, 37, 90).
3. Servi iis etiam judicibus, qui multis post saecŭlis de te judicabunt (Cic. Marc. 9, 29).
795 ( 546)
1. Hiĕme mare calidius, autumnale salsius (Plin. N. H. 2, 234).
2. Omnes fontes aestate, quam hieme, gelidiores esse, quem fallit? (Plin. N. H. 2, 233).
3. Pluris ŏpes nunc sunt, quam prisci temporis annis (Ov. F. 1, 197).
4. Aevo rarissimă nostro simplĭcitas (Ov. A. A. 1, 241).
5. Cur mel et vinum diversis aetatibus habentur optimă: mel, quod recentissimum, vinum, quod vetustissimum? (Macrob. Sat. 7, 12, 9).
6. Puncto saepe temporis maximarum rerum momenta vertuntur (Liv. 3, 27, 7).
7. Non vivunt contra naturam, qui hieme concupiscunt rosam? (Sen. Ep. 122. 8).
8. Virtutes iisdem temporibus optime aestimantur, quibus facillime gignuntur (Tac. Agr. 1).
9. Quid? tu ignōras, arbŏres magnas diu crescĕre, unā horā exstirpari? (Curt. 7, 8, 14).
10. Aestate quaedam flumina augentur, ut Nilus, Theophrastus est auctor, in Ponto quoque quosdam amnes crescĕre tempore aestīvo (Sen. Nat. quaest. 3, 26, 1).
11. Mors vĕnit incerto certā cuique die (Io. Clajus, Deutsche Lyriker, ed. Ellinger. p. 85).
12. Festinare nocet. nŏcet et cunctatio saepe;
Tempore quaeque suo qui facit, ille sapit (Riley 124).
13. In studiis plus efficitur unā hora matutinā, quam tribus pomeridianis (Erasm. 2, 142).
14. A. Qua hora soles lectum relinquere? - B. Inter quartam et nonam (Erasm. 2, 140).
15. Horatius quinquagesimo septimo aetatis suae anno Romae morĭtur anno septingentesimo quadragesimo quarto (Suet. Libr. deperd., p. 296).
16. Senos Charinus omnibus digitis gerit,
Nec nocte pōnit anŭlos,
Nec quum lavatur (Mart. 11, 59).
17. Bisextus proprie dicitur dies intercalāris, qui quarto quoque anno mense Februario inserĭtur post diem vicesimum quartum, quia bis, hoc est duobus diebus continuis, nempe vicesimo quarto et vicesimo quinto, 'ante diem sextum Calendas Martias' dicimus, duos dies pro uno computantes. Bisextus annus est, in quo dies ille intercalaris inseritur (Forcellini, in v. bisextus).
18. Me misĕram decies die uno saepe extrūdit aedibus (Pl. Aul. 69).
19. Vergilius Maro in pago, qui Andes dicitur, haud procul a Mantua nascitur, Pompejo et Crasso consulibus, Idibus Octobribus anni 684 (Suet. Libr. deperd. p. 296).
20. Augustus somnia neque suă, neque aliēnă de se neglegebat. Ex nocturno visu etiam stipem quotannis die certo emendicabat a populo, cavam manum asses porrigentibus praebens (Suet. Aug. 91).
21. Ēo die casu apud Pompejum cenavi (Cic. Fam. 1, 2. 3).
22. Credo ego, hac noctu (= nocte) Nocturnum obdormivisse ebrium (Pl. Amph. 272).
23. Quare, dum lĭcet, inter nos laetemur amantes:
Non satis est ullo tempore longus amor (Prop. 1, 19, 25).
24. Quo die ad me venies, tu, si me amas, apud me cum tuis maneas (Cic. Att. 4, 19 2).
25. Nunc dicenda bono sunt bonă verbă die (Ov. F. 1, 71).
26. Somnum, hercle, ego hac nocte oculis non vidi meis (Ter. Heaut. 491).
796 ( 546)
1. Temporis ars medicĭnă fere est. Dătă tempore prosunt,
Et data non apto tempore vina nocent (Ov. Rem. 131).
2. Prodigia aliă visa eo anno Romae sunt, aliă nuntiata. In foro et comitio et Capitolio sanguinis guttae visae sunt, et terrā aliquotiens pluvit, et caput Vulcani arsit (Liv. 34, 45. 6).
3. Celĕbrant Graeci, Anaxagŏram Clazomenium Olympiădis septuagesimae octavae secundo anno praedixisse, caelestium litterarum scientiā, quibus diebus saxum casurum esset e sole; idque factum interdiu in Thraciae parte ad Aegos flumen, qui lapis etiam nunc ostenditur (Plin. N. H. 2, 58 (59), 149).
4. Id moris institutique majores nostri tenuere, ut, quum die natali munus annāle genio solvĕrent, manum a caede ac sanguine abstinērent, ne die, qua ipsi lucem accepissent, aliis demĕrent (Censorin. 2, 2).
5. Epistŏlas tuas sexcentas uno tempore accepi, aliam aliā jucundiores (Cic. Att. 7, 2, 3).
6. Non stillă ună cavat marmor, neque protĭnus uno est
Condĭtă Romă die (Marcellus Palingenius, Zodiacus vitae, 12, 460 = K. 1781).
7. Fecit amicus meus eo tempore, quo me instituebat herēdem, legitĭmum testamentum (Quint. Decl. 308 = p. 242 Lemaire).
8. Hac proxima nocte in mari confractă est navis (Pl. Rud. 1307).
9. Pro di immortales, tempestātem cujusmodi Neptūnus nobis nocte hac misit proximā! (Pl. Rud. 83).
10. Clarorum virorum facta moresque postĕris tradĕre, antiquĭtus usitatum. ne nostris quidem temporibus quamquam incuriōsă suorum aetas omīsit (Tac. Agr. 1).
11. Ēo ipso die puer ante noctem mortuus est (Cic. Cluent. 9, 27).
12. Quae praebet latas arbor spatiantibus umbras,
Quo posita est primum tempore, virgă fuit (Ov. Rem. 85).
13. Arbor citri omni paene tempore plenă est pomis, quae in ea partim matūră, partim acerbă, partim in flore sunt posita (Serv. ad V. Georg. 2, 127).
14. Ne Ciceronis quidem temporibus intellegebantur eă, quae, regnante Romŭlo aut Numa, scripta erant (Mureti Or. 17 = v. 2, p. 161).
15. Discite Donatum, pueri, puerilibus annis,
Ne spretus juvĕnes vos notet atque senes.
16. T. Lucretius poëtă, amatorio pocŭlo in furorem versus, quum aliquot libros per intervalla insaniae conscripsisset, quos postea Cicero emendavit, propriā se manu interfecit anno aetatis quadragesimo quarto (Suet, Libr. deperd., p. 295 Roth).
17. Jubes me eodem tempore et amare et odisse (Sen. Benef. 6, 6, 2).
18. Mense malas Majo nubĕre, vulgus ait (Ov. F. 5, 490).
19. Per autumnum neque sine veste neque sine calceamentis prodire oportet, praecipueque diebus frigidioribus, neque sub divo noctu dormire, aut certe bene operīri (Cels. 1, 3 = p. 21, 23).
20. Ea tempestate flos poētārum fuit, qui nunc abierunt hinc in communem locum (Pl. Cas. 18).
21. Horatius Lucilium senem vocat (Sat. 2, 1, 34), qui anno aetatis quadragesimo sexto mortem obiit (Forcellini, in v. senex).
22. Multorum mensium labor, hostium perfidia et vi tempestatis, puncto temporis interiit (Caes. B. C. 2, 14, 4).
23. Omnia tempus edax depascitur, omnia carpit.
Omnia sede movet, nil sinit esse diu.
Flumina deficiunt, profŭgum mare littora siccant,
Subsidunt montes, et juga celsă ruunt.
Quid tam parvă loquor? Moles pulcherrima caeli
Ardebit flammis totă repente suis.
Omnia mors poscit. Lex est, non poenă perire;
Hic aliquo mundus tempore nullus erit. (Seneca, De qualitate temporis = Anth. lat. N. 232).
24. Antipăter Sidonius poëtă omnibus annis uno die tantum natali corripiebatur febre et eo consumptus est satis longā senectā (Plin. N. H. 7, 51, 172).
25. Quibusdam perpetuă febris est, sicut Maecenati. Eidem triennio supremo nullo horae momento contĭgit somnus (Plin. N. H. 7, 51, 172).
26. Romŭlus, quum inter pastores latrocinaretur, octodecim annos natus, urbem exiguam in Palatīno monte constituit, XI Cal. Mai., Olympiădis sextae anno tertio, post Trojae excidium trecentesimo nonagesimo quarto (Eutrop. 1, 1).
27. Elephantis et impedimentis terrā sequi jussis, Alexander secundo amne defluxit. quadraginta ferme stadia singulis diebus procēdens, ut opportūnis locis expōni subinde copiae possent (Curt. 9, 3, 24).
28. Ver procellōsum eo anno fuit (Liv. 40, 2, 1).
29. Aestate et potiōne et cibo saepius corpus eget (Cels. 1, 3 = p. 21, 16.)
30. Hoc mari (= Supĕro) uti non possumus hoc tempore anni (Cic. Att. 8, 16, 1).
31. Natāli die tuo scripsisti epistŏlam ad me, plenam consilii summaeque quum benevolentiae, tum etiam prudentiae (Cic. Att. 9, 5, 1).
32. Pergămi omnibus annis spectacŭlum gallorum publice editur, ceu gladiatorum (Plin. N. H. 10, 50).
33. Demosthĕnem et Hyperīdem, satis constat, Philippi et Alexandri temporibus floruisse, ita tamen, ut utrīque superstĭtes essent (Tac. Dial. 16, 21).
34. Peragravi durissimā hieme valles Agrigentinorum atque colles (Cic. Scaur. 11, 25).
35. Maximam spem hoc tempore habemus in te atque exercitu tuo (Cic. Ep. ad Brut. 1, 12. 21).
36. Quum repĕto noctem, quā tot mihi cară reliqui,
Labitur ex oculis nunc quoque guttă meis (Ov. Tr. 1, 3, 3).
37. Eum diem, quo moritur, beatum appellat (Cic. Tusc. 5, 29, 88).
38. Ut rosă amoenă hŏmini. quum primo tempore floret,
Qui me viderunt, sic ego amoenă fui (Carm. lat. epigr. ? 967 Buecheler).
39. Caesar, nactus idoneam ad navigandum tempestatem, tertiā fere vigiliā solvit (Caes. B. G. 4, 23, 1).
797 ( 546)
1. Ubi paria sunt pericŭlum ac praemium, et secundis rebus amplior est fructus, et adversis solacium majus (Curt. 9, 6, 10).
2. Ēst unum perfugium doctrīnā ac litterae, quae secundis rebus delectationem modo habere videbantur, nunc vero etiam salutem (Cic. Fam. 6, 12, 5).
3. Sic sentit senatus, sic populus Romanus, nullos unquam hostes digniores omni supplicio fuisse, quam eos cives, qui hoc bello contra patriam arma ceperunt; quos quidem ego omnibus sententiis ulcisor et persĕquor, omnibus bonis approbantibus (Cic. Ep. ad Brut. 1, 3, 3).
4. Publius Scipio bello Punĭco tertio Carthaginem cepit (Cic. Verr. 4, 33, 73).
5. Imperium facile his artibus retinētur, quibus initio partum est (Sall. Cat. 2. 4).
6. Bello graviore pugnavi, quo necesse fuit etiam senibus militare, quo fortes esse non potuerunt, etiam qui priore bello fuerant (Sen. Contr. 8, 5 = p. 386, 5).
7. Principio hujus urbis parens Romŭlus non solum auspicāto urbem condidisse, sed ipse etiam optimus augur fuisse tradĭtur (Cic. Div. 1, 2, 3).
8. Autumno ac vere terrae crebrius moventur, sicut fulmina. Ideo Galliae et Aegyptus minime quatiuntur, quoniam hic aestatis causă obstat, illic hiemis. Item noctu saepius, quam interdiu. Maximi autem motūs exsistunt matutīni vespertinique, sed propinquā luce crebri, interdiu autem circa meridiem. Fiunt et solis lunaeque defectu, quoniam tempestates tunc sopiuntur, praecipue vero quum sequitur imbres aestūs imbresve aestum (Plin. N. H: 2, 80 (82), 195).
9. Pedites sine intermissione - imbribus vel nivibus sub tecto, reliquis diebus exerceri in campo, voluerunt rei militaris periti (Veget. 3, 2).
10. Missus Hannibal in Hispaniam primo statim adventu omnem exercitum in se convertit (Liv. 21. 4, 1).
11. Caesaris adventu Biturīges ad Aeduos legatos mittunt subsidium rogatum. Aedui copias equitatūs peditatūsque subsidio Biturigibus mittunt. Qui quum ad flumen Ligĕrim venissent, paucos dies ibi morati, domum revertuntur. Biturīges eorum discessu statim cum Arvernis junguntur (Caes. B. G. 7, 5).
12. Auspiciis hanc urbem conditam esse, auspiciis bello ac pace, domi militiaeque omnia geri, quis est, qui ignōret? (Liv. 6, 41, 4).
13. Patrum nostrorum memoriā per legatum Cineam Pyrrhus non virorum modo, sed etiam muliĕrum animos donis tentavit (Liv. 34. 4, 6).
14. Errant, si qui in bello omnes secundos rerum proventūs exspectant (Caes. B. G. 7, 29, 3).
15. Regibus nec in pace nec in bello licet suaviter agere (Erasm. 1, 304).
16. Cimōnem Athenienses non solum in bello, sed etiam in pace diu desideraverunt (Nep. 5, 4, 1).
17. Minimis momentis maximae inclinationes temporum fiunt quum in omni casu reipublicae, tum in bello. (Cic. Phil. 5, 10, 26).
← Предыдущий раздел: Падежи (Syntaxis casuum) | Оглавление | Следующий раздел: Залоги →