← рТЕДЩДХЭЙК ТБЪДЕМ: оБЛМПОЕОЙС  |  пЗМБЧМЕОЙЕ  |  уМЕДХАЭЙК ТБЪДЕМ: рТЕДМПЦЕОЙС ГЕМЙ →

чТЕНЕОБ

(§§ 723—764)

рТБЛФЙЮЕУЛБС ЮБУФШ  |  фЕПТЕФЙЮЕУЛБС ЮБУФШ

Praesens historicum

828 ( 723)

Nos nostras more nostro et modo instruximus legiones; item hostes contra legiones suas instruunt. Deinde utrīque imperatores in medium exeunt, extra turbam ordinum colloquuntur simul... Tubae utrimque canunt contra; consŏnat terră, clamorem utrimque effĕrunt... Pro se quisque id, quod quisque et potest et valet, edit, ferro ferit; tela frangunt, boat caelum fremitu virum (=virorum); ex spirĭtu atque anhelĭtu nebŭlă constat... Denĭque, ut voluimus, nostră supĕrat manus: hostes crebri cadunt; nostri contra ingruunt (Pl. Amph. 221).

Perfectum historicum

829 ( 725)

1. Nave primus in Graeciam ex Aegypto Danaus advēnit (Plin. N. H. 7, 206).

2. Galeam, gladium, hastam invenerunt Lacedaemonii (Plin. N. H. 7, 200).

3. Caesar de improvīso in fines Nerviorum contendit et, magno hominum numero capto, in deditionem venire (eos) coëgit. Eo celeriter confecto negotio, rursus in hiberna legiones reduxit (Caes. B. G. 6, 3, 1).

4. Inde ante lucem proficiscentes, ante diem octavum Idūs Novembres has litteras dedimus (Cic. Fam. 16, 3, 1).

5. Petentibus Carthaginiensibus pax data est (Periocha Liv. 1, 19).

6. Attĭcus adolescentem Marium juvit opibus suis (Nep. 25, 3, 2).

7. Quadraginta milia librorum Alexandrīae arserunt, pulcherrimum regiae opulentiae monumentum (Sen. Tranq. 2, 28).

8. M. Livius Drusus consuli, legibus agrariis resistenti, ita collum in comitio obtorsit, ut sanguis efflueret e naribus (Aur. Vict. 66).

9. Lycurgus virgines sine dote nubere jussit, ut uxores legerentur, non pecuniae (Justin. 3, 38).

10. Hippias, Pisistrăti filius, in Marathonia pugna cecĭdit, arma contra patriam ferens (Cic. Att. 9, 10, 3).

11. Magnum numerum hostium occīdimus (Cic. Att. 5, 20, 3).

12. Haec est nobĭlis ad Trasumennum pugnă atque inter paucas memorată populi Romani clades: Quindecim milia Romanorum in acie caesă; decem milia sparsă fugā per omnem Etruriam diversis itineribus Urbem petiēre; duo milia quingenti hostium in acie, multi postea ex vulneribus periēre (Liv. 22, 7, 1).

13. Dux Parthorum vulnus accepit eoque interiit paucis post diebus (Cic. Att. 5, 20, 3).

14. Publius Scipio bello Punĭco tertio Carthagĭnem cepit (Cic. Verr. 4, 33, 73).

15. Cerăsi ante victoriam Mithridatĭcam L. Luculli non fuere in Italia, ad Urbis annum sescentesimum octogesimum. Is primum invexit e Ponto, annisque centum viginti trans oceănum in Britanniam usque pervenere; eádem in Aegypto nullā curā potuere gigni (Plin. N. H. 15, 25 (30), 102).

16. Graeciă captă ferum victorem cepit et artes
Intŭlit agresti Latio (Hor. Ēp. 2, 1, 156).

17. Ille in morbum continuo incĭdit, ex quo non convaluit (Cic. Fam. 13, 29, 4).

18. Mihi judices crediderunt, tibi nihil crediderunt (Cic. Att. 1, 16, 10).

19. Lacus in Albāno nemŏre sine ullis caelestibus aquis causāve quā aliā in altitudinem insolĭtam crevit (Liv. 5, 15, 2).

20. Roma parentem,
Romă patrem patriae Ciceronem liberă dixit (Juv. 8, 243).

21. Appius indixit Carthaginiensibus bellum (Ennius apud Cic. Inv. 1, 19, 27=Diehl p. 23).

22. Eriphȳlă auro viri vitam vendidit (Cic. Inv. 1, 50, 94).

23. Viginti talentis unam orationem Isocrătes vendidit (Plin. N. H. 7, 30, 110).

24. Socrătes primus philosophiam devocavit e caelo et in urbibus collocavit et in domūs etiam introduxit et coëgit de vita et moribus rebusque bonis et malis quaerere (Cic. Tusc. 5, 4, 10).

25. M. Furius Camillus non proelio tantum fudit hostes: sed castris quoque exuit ingentique praedā est potītus (Liv. 5, 19, 8).

26. Augustus tigrim primus omnium Romae ostendit in cavea mansuefactam (Plin. N. H. 8, 17, 65).

27. Iliă, virgo Vestālis, ob incestum vivă defossa est (Periocha Liv. 1, 2).

28. Eratosthĕnes geometrĭcā ratione collegit, maximum terrae circŭitum esse stadiorum ducentum quinquaginta duum milium (Censorin. 13, 2).

830 ( 725)

1. Ptolemaeus in proelio telo venenāto ictus est (Cic. Div. 2, 66, 135).

2. Tyrannus fuit ille et fulmĭne ictus est et poenas diis immortalibus dedit (Quint. Decl. 274=p. 133 Lemaire).

3. Atilius Regulus consul, victis navāli proelio Poenis, in Africam trajecit (Periocha Liv. 1. 17).

4. Infantiam amisimus, deinde pueritiam, deinde adolescentiam (Sen. Ep. 24, 20).

5. Nervii legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt (Caes. B. G. 2, 28, 2).

6. Quinque naves aedificavi, oneravi vinum, misi Romam... Omnes naves naufragarunt, - factum, non fabŭlă... Alteras feci majores et meliores et feliciores (Petron. 76).

7. Misi ad te epistolam Antonii (Cic. Att. 10, 10, 1).

8. Captīvi Romam missi atque ibi in carcĕre inclusi sunt (Liv. 24, 19, 11).

9. Eo ipso die puer ante noctem mortuus est (Cic. Cluent. 9, 27).

10. Quam multă passus est Ulixes in illo errore diuturno (Cic. Off. 1, 31, 113).

11. M. Antonīnus philosophus tantum opĕris et laboris studiis impendit, ut corpus afficeret (Jul. Capitolinus in vita M. Antonini 37).

12. Fui libenter in tua suburbana
Villa malamque pectŏre expuli tussim (Catull. 44, 7).

13. Aegyptii et Babylonii omnes curam in sidĕrum cognitione posuerunt (Cic. Div. 1, 42, 93).

14. Fortunātă omne aurum suum, omnia vestimenta vendidit et mi centum aureos in manu posuit (Petron. 76).

15. Scaevŏlā exposuit nobis sermonem Laelii, de amicitia habitum ab illo secum et cum altero genĕro (Cic. Lael. 1, 3).

16. Capĭta conjurationis virgis caesi ac secūri percussi sunt (Liv. 10, 1, 3).

17. Mantuă me genuit. Calăbri rapuēre, tenet nunc
Parthenŏpē. Cecĭni pascua, rura, duces (Vergilius apud Suetonium, p. 296 Roth).

18. Illum ĕgŏ per flammas et mille sequentia tela
Eripui his humĕris, medioque ex hoste recepi (V. Aen. 6, 110).

19. Quidam eorum mortem sibi ipsi consciverunt (Liv. 22, 61, 9).

20. Alcidămas quidam, rhetor antiquus, scripsit etiam laudationem mortis, quae constat ex enumeratione humanorum malorum (Cic. Tusc. 1, 48, 116).

21. Tibi discēdens pollicĭtus sum, me omnes res urbanas diligentissime tibi perscripturum (Cic. Fam. 8, 1, 1).

22. Fortună, ut saepe alias, virtutem est secuta (Liv. 4. 37, 7).

23. Contra castra Romana trans fluvium omnes (Carthaginienses) consedēre (Liv. 24, 41, 5).

24. Themistŏcles muros Atheniensium restituit (Nep. 2, 6, 2).

25. Primă Ceres ferro mortales vertere terram
Instituit (V. Georg. 1, 147).

26. C. Mucius, adulescens nobilis, penetrare in castra hostium constituit (Liv. 2, 10, 2).

27. Fratrem suum potest aliquis occīdĕre? Non obstĭtit tacĭtă natură? (Quint. Decl. 321=p. 295 Lemaire).

28. Obstupui, stetĕruntque comae, et vox faucibus haesit (V. Aen. 2, 774).

29. Ex quingentis - septuaginta (homines) ferrum famesque absumpsit; cetĕri incolŭmes Praeneste redierunt (Liv. 23, 19, 17).

30. Plures fame, quam ferro, absumpti (sunt) (Liv. 22, 39, 14).

31. Ex urbe primum canum latrātus, deinde etiam hominum fremĭtus audītus est (Curt. 8, 10, 9).

32. Epicūrus ex animis hominum extraxit radicĭtus religionem (Cic. N. D. 1, 43, 121).

33. Acilius consul, ut situm nosceret urbis, ab omni parte equo moenia est circumvectus (Liv. 36, 22, 4).

34. Diversis duobus vitiis, avaritiā et luxuriā, civitas labōrat: quae pestes omnia magna imperia everterunt (Liv. 34, 4, 2).

35. Ibi ex limo erŭta extractaque sunt ex stagno cadavĕra, saxis aut amphŏris, ut pondĕre traherentur in profundum, adnexă (Liv. 33, 29, 6).

36. Vitellius, religatis post terga manibus, injecto cervicibus laqueo, veste discissā, seminūdus in forum tractus est (Suet. Vitell. 17).

831 ( 725)

1. Hannibal magis vires Romanorum contŭdit, quam animos fregit (Val. Max. 3, 2, 11).

2. Ita me miserum et meos discipŭlos fustibus male contuderunt (Pl. Aul. 409).

3. Quis negat, Aeneae magnā de stirpe Nerōnem?
Sustulit hic matrem, sustulit ille patrem (Suet. Ner. 39, 2).

4. Scipio Numantiam sustulit, Scipio Carthagĭnem delevit, Scipio pacem pepĕrit, Scipio civitatem servavit (Ad Herenn. 4, 13, 19).

5. Avertit nefanda consilia Juppiter (Liv. 4. 45, 2).

6. Hac oratione habitā, mirum in modum conversae sunt omnium mentes summāque alacritas et cupiditas belli gerendi injecta est (Caes. B. G. 1, 41, 1).

7. Claudius Marcellus praetor Hannibălis exercitum ad Nolam proelio fudit et vicit, primusque tot cladibus fessis Romanis meliorem spem belli dedit (Periocha Liv. 1, 23).

8. Poenos populus Romanus armis vicit (Ad Herenn. 4, 13, 19).

9. Victis Tarentīnis pax et libertas data est (Periocha Liv. 1, 15).

10. Oves, quas pascimus, ortae sunt ab ovibus feris; sic, quas alimus, caprae a capris feris (sunt) ortae (Varro. R. R. 2, 3, 3=p. 223, 7)

11. Etruscă gens orta est Sardibus ex Lydia. Tyrrhēnus enim, inde profectus cum magna manu eorum, occupavit eam partem Italiae, quae nunc vocatur Etruriă (Festus, p. 430 Lindsay).

12. Aesculapius primus purgationem alvi dentisque evulsionem, ut ferunt, invēnit (Cic. N. D. 3, 22, 57).

13. Invidiā Sicŭli non invenēre tyranni
Majus tormentum (Hor. Ep. 1, 2, 58).

14. Themistŏcles ingrātae patriae injuriam non tulit (Cic. Lael. 12, 42).

15. Ulixes domi etiam contumelias servorum ancillarumque pertŭlit (Cic. Off. 1, 31, 113).

16. Litterae tuae mihi somnum attulerunt (Cic. Att. 9, 7, 7).

17. Sullă primus e patriciis Corneliis igni voluit cremari (Cic. Leg. 2, 22, 57).

18. Subĭtŏ mare coepit horrescere (Cic. Rep. 1, 40, 63).

19. Plenus annis abiit, plenus honoribus (Plin. Ep. 2, 1, 7).

20. Monstra evenerunt mihi: introiit in aedes ater aliēnus canis; anguis in impluvium decĭdit de tegŭlis; gallīnă cecĭnit (Ter. Ph. 705).

21. Germani magna cum multitudine hominum flumen Rhenum transierunt non longe a mari, quo Rhenus influit (Caes. B. G. 4, 1, 1).

22. Multorum mensium labor hostium perfidiā et vi tempestatis puncto temporis interiit (Caes. B. C. 2, 14, 4).

23. Apollo Pythius oracŭlum edidit, Spartam nullā re aliā, nisi avaritiā. esse perituram (Cic. Off. 2, 22, 1).

24. Anno quingentesimo quinquagesimo primo ab Urbe condita, P. Sulpicio Galbā, C. Aurelio consulibus, bellum cum rege Philippo inĭtum est, paucis mensibus post pacem Carthaginiensibus datam (Liv. 31, 5, 1).

25. Ex quo tempore concordia de civitate sublata est, libertas sublata est, fides sublata est, amicitia sublata est, respublica sublata est (Ad Herenn. 4, 13 19).

832 ( 726)

1. Atticum praecipue dilexit Cicero (Nep. 25, 16, 2).

2. Dicebat melius, quam scripsit Hortensius (Cic. Or. 38, 132).

3. Volumniă debuit in te officiosior esse, quam fuit, et id ipsum, quod fecit, potuit diligentius facere et cautius (Cic. Fam. 14, 16).

4. Alterum vivum amavi, alterum non odi mortuum (Cic. Off. 3, 18, 73).

5. Praetŭlit arma togae, sed pacem armātus amavit (Pompejus) (Lucan. 9, 199).

6. Glans aluit vetĕres (Tib. 2, 3, 69).

7. Vixit ad summam senectutem valetudĭne optimā (Cic. Hortens. fragm. 11 = p. 283 Klotz).

8. Vixere fortes ante Agamemnŏna
Multi: sed omnes illacrimabĭles
Urgentur ignōtique longā
Nocte, carent quia vate sacro (Hor. Od. 4, 9, 25).

9. Defendi rempublicam adulescens, non desĕram senex; contempsi Catilinae gladios; non pertimescam tuos (Cic. Phil. 2, 46, 118).

10. Hoc majores nostri questi sunt, hoc nos querĭmur, hoc postĕri nostri querentur, eversos mores, regnare nequitiam, in deterius res humanas et omne nefas labi. At istă eodem stant loco stabuntque, paulum dumtaxat ultra aut citra motă (Sen. Benef. 1, 10, 1).

11. Divinationem dicebas praesensionem esse rerum fortuitarum. Divinatio a te fortuitarum rerum est dicta praesensio? Quamquam dicebas, omnia, quae fierent futurave essent, fato contineri (Cic. Div. 2, 7, 19).

12. Veniunt Syracūsas; praesto est Apronius; ait, eos ipsos, qui venissent, contra edictum praetōris fecisse. Quaerebant, quid. Respondebat, se ad recuperatōres esse dicturum. Iste aequissimus homo formidĭnem miseris Agyrinensibus iniciebat; recuperatores se de cohorte suā daturum, minabatur. Agyrinenses, viri fortissimi, judicio se passuros esse dicebant (Cic. Verr. 3, 28, 68).

13. Primo respondisti plane ferociter et dicebas (Cic. Phil. 2, 29, 72)

833 ( 727)

1. Formōsis levitas semper amică fuit (Prop. 3, 8, 26).

2. Haec una res (= eloquentiă) in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus semper floruit semperque dominata est (Cic. Or. 1, 8).

3. Esse autem idem re ipsā et totius civitatis et uniuscujusque civis bonum, et Plato et Aristotĕles saepe docuerunt (Muretus).

4. Omnes mortales dis sunt freti; sed tamen vidi ego dis fretos saepe multos decĭpi (Pl. Cas. 348).

5. Prodigiă aliă visa eo anno Romae sunt, aliă nuntiata. In foro et comitio et Capitolio sanguinis guttae visae sunt et terrā aliquotiens pluvit, et caput Vulcāni arsit (Liv. 34, 45, 6).

6. Magni saepe duces, magni cecidēre tyranni,
Et Thebae stetĕrunt, altăque Trojă fuit.
Omnia vertuntur (Prop. 2, 8, 7).

7. Quid igitur te, Marciă, movet? Utrum quod filius tuus decessit, an, quod non diu vixit? (Sen. Marc. 19).

8. Ego deum (= deorum) genus esse semper dixi et dicam caelĭtum, sed eos non curare opīnor, quid agat humanum genus (Ennius apud Cic. Div. 2, 50, 104 = Diehl p. 44).

9. Dediscit animus sero, quod didicit diu (Sen. Tro. 642).

10. Juppiter optimus maximus, cujus nutu et arbitrio caelum, terră mariaque reguntur, saepe ventis vehementioribus, aut immoderātis tempestatibus, aut nimio calōre, aut intolerabili frigŏre hominibus nocuit, urbes delevit, fruges perdidit (Cic. Amer. 45, 131).

11. C. Duillius consul adversus classem Poenorum prospĕre pugnavit, primusque omnium Romanorum ducum navālis victoriae duxit triumphum. Ob quam causam ei perpetuus honos habitus est, ut revertenti a cena, tibicĭne canente, funāle praeferretur (Periocha Liv. 1, 17).

12. Quot post excidium Trojae sunt erŭta regna?
Quot capti populi? Quotiens Fortună per orbem
Servitium imperiumque tulit varieque revertit? (Manil. 1, 506).

13. Ego semper pluris feci potioremque habui libertatem multo, quam pecuniam (Naevius = Diehl p. 14).

14. Saepe lapĭdum, sangŭinis non nunquam, terrae interdum, quondam etiam lactis imber defluxit (Cic. Div. 1, 43, 98).

15. Quotiens ego ipse ex cruentis ejus manibus effūgi! (Cic. Mil. 7, 20).

16. Caecīnam a puero sic semper dilexi, nullo ut cum homine conjunctius viverem (Cic. Fam. 6, 9, 1).

17. O quotiens et quae nobis Galatēă locuta est! (V. Ecl. 3, 72).

18. Nero nullam vestem bis induit (Suet. Nero 30, 2).

19. Quotiens te pater ejus domu suā ejecit (Cic. Phil. 2, 18, 45).

20. Quam multi, ut rex Aegypti Busīris, homines immŏlare et pium et dis immortalibus gratissimum esse, duxerunt! (Cic. Rep. 3, 9, 15).

21. Carthaginienses multi Romae servierunt (Cic. Tusc. 3, 22, 53).

22. C. Sulpicius consul in Sardinia cum Poenis aliquoties prospere dimicavit (Freinshemii Supplem. Liv. in locum libri 17. c. 26).

23. Quot classes, quot duces, quot exercitūs, priore bello amissi sunt (Liv. 26, 41, 10).

834 ( 727)

1. Mortem sapientes nunquam invīti, fortes saepe etiam libenter oppetiverunt (Cic. Cat. 4, 4, 7).

2. Saepe pater dixit: 'Studium quid inutile tentas?
Maeonĭdes nullas ipse reliquit opes' (Ov. Tr. 4, 10, 21).

3. Qui sunt, qui foedera saepe ruperunt? Carthaginienses. Qui sunt, qui crudēle bellum in Italia gesserunt? Carthaginienses. Qui sunt, qui Italiam deformaverunt? Carthaginienses. Qui sunt, qui sibi postŭlant ignosci? Carthaginienses (Ad Herenn. 4, 14, 20).

4. Et sine sapientia et sine eloquentia et sine ullo vero bono multi, eă, quae vulgo habentur amplissimă, et olim consecūti sunt, et cotidie consequuntur (Muretus, Ep. 94, p. 143).

5. Ita sentio et saepe disserui, Latinam linguam non modo non inŏpem, sed locupletiorem etiam esse, quam Graecam (Cic. Fin. 1, 3, 10).

6. Raro antecedentem scelestum
Deseruit pede poenă claudo (Hor. Od. 3, 2, 31).

7. Maximo semper animo victis regibus populisque ignovistis (Liv. 37, 45, 8).

8. Satis diu vel naturae vixi vel gloriae (Cic. Marc. 8, 25).

9. Phoebĕ, diu, res si quă diu mortalibus ullă est,
Viximus (V. Aen. 10, 861).

10. Tempori cedere, id est necessitati parēre, semper sapientis est habitum (Cic. Fam. 4, 9, 2).

11. Pater, avus, proăvus, abăvus, atăvus, trităvus, quasi mures, semper edēre aliēnum cibum, neque edacitāte eos quisquam poterat vincere (Pl. Persa 57).

12. Tolle moras: semper nocuit differre parātis (Lucan. 1, 281).

13. Perfer et obdūra: dolor hic tibi prodĕrit olim:
Saepe tulit lassis succus amārus opem (Ov. Am. 3, 11. 7).

14. Adulescens vult diu vivere, senex diu vixit (Cic. Sen. 19, 68).

15. Continuas has tres noctes pervigilavi (Pl. Amph. 314).

16. Ephĕsi triduum commoratus sum (Cic. Fam. 3, 5, 5).

17. Decem quondam annos urbs oppugnata est ob unam muliĕrem ab universa Graecia (Liv. 5, 4, 11).

18. Socrătes potuit abstinentiā finire vitam et inediā potius, quam venēno, mori, triginta tamen dies in carcĕre et in exspectatione mortis exēgit (Sen. Ep. 70, 9).

19. Diodŏtus Stoĭcus caecus multos annos nostrae domi vixit (Cic. Tusc. 5, 39, 113).

20. Quinque dies aquam in os suum non conjecit, non micam panis. Medici illum perdiderunt (Petron. 42).

21. Grave vulnus Macrīnus noster accepit. Amisit uxorem singulāris exempli. Vixit cum hac triginta novem annis sine jurgio, sine offensa (Plin. Ep. 8, 5. 1).

22. Macedŏnum regnum a summo culmĭne fortunae ad ultimum finem centum quinquaginta annos stetit (Liv. 45, 9, 7).

835 ( 728)

1. Victorum cupiditates nullă unquam victoriă satiavit (Tac. Hist. 4, 38).

2. Non morienti (filio) pater assēdi, non aegri caput molliore sede composui, non fatigatum latus mutavi, non spirĭtum excēpi (Quint. Decl. 6, 22 = p. 156 Lemaire).

3. Nunquam vidi hominem nequiorem (Cic. Att. 6, 1, 25).

4. Mihi quidem nihil accĭdit acerbius in vita unquam uxoris morte (Erasm. 1, 245).

5. Nemo doctus unquam mutationem consilii inconstantiam dixit esse (Cic. Att. 16, 7, 3).

6. Nemo mihi in foro dixit: 'redde. quod debes' (Petron. 57).

7. Philosophari nunquam didici neque scio (Pl. Merc. 147).

8. M. Cato, homo Virtuti simillimus et per omnia ingenio diis, quam hominibus propior, nunquam recte fecit, ut facere videretur, sed quia alĭter facere non potuerat (Vell. 2, 35, 2).

9. Non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt (Caes. B. G. 7, 28, 4).

10. Melius omnibus, quam singulis creditur. Singuli enim decipĕre et decīpi possunt; nemo omnes, neminem omnes fefellerunt (Plin. Pan. 62, 9).

11. Nemo parum diu vixit, qui virtutis perfectae perfecto functus est munĕre (Cic. Tusc. 1, 45, 109).

12. O fortunāte, nescis, quid mali praeterieris, qui nunquam es ingressus mare! (Ter. Hec. 418).

13. Nil unquam peccavit, nisi quod mortuă est (Inscriptio; K. 1720).

14. Nec labori meo, nec periculo usquam peperci (Liv. 37, 53, 15).

15. Quid? In nubibus nunquam animadvertisti leonis formam aut hippocentauri? (Cic. Div. 2, 21, 49).

Perfectum praesens

836 ( 729-730)

1. Quo redactus sum! Omnes noti me atque amici desĕrunt (Ter. Eun. 238).

2. Quidquid non est peractum, pro non inchoato est (Plin. Ep. 5, 8, 7).

3. Absentes tinnītu aurium praesentire sermones de se, receptum est (Plin. N. H. 28, 2 (5), 24).

4. Est omnīno iniquum, sed usu receptum, quod honesta consilia vel turpia, prout male aut prospĕre cedunt, ita probantur vel reprehenduntur (Plin. Ep. 5, 9 (21). 7).

5. Ĕă quoque, quae vulgo recepta sunt, hoc ipso, quod incertum auctorem habent, velut omnium fiunt: quale est 'ubi amici, ibi opes' (Quint. 5, 11, 41).

6. Poëtis furĕre concessum est (Plin. Ep. 7, 4, 10).

7. Curiă pauperibus clausa est: dat census honores (Ov. Am. 3, 8, 55).

8. Multorum aures clausae veritati sunt (Cic. Lael. 24, 90).

9. Meă domus tibi patet, mihi clausa est (Cic. Amer. 50, 145).

10. Contemne mortem: et omnia, quae ad mortem ducunt, contempta sunt, - sive bella sunt, seu naufragia, seu morsūs ferarum (Sen. Nat. quaest. 2, 59, 3).

11. Faciat, quid lubet: sumat, consūmat, perdat: decretum est pati (Ter. Heaut. 464).

12. Quidquid bene dictum est ab ullo. meum est (Sen. Ep. 16, 7).

13. Ut omnis natură in caelum et terram divīsa est, sic caeli regionibus terră in Asiam et Europam. Asiă enim jacet ad meridiem et austrum, Europă ad septentriones et aquilōnem (Varro L. L. 5, 31 = p. 11, 9).

14. Natio est omnis Gallorum admŏdum dedĭtă religionibus (Caes. B. G. 6, 16).

15. Nulli fortună tam dedita est, ut multă temptanti ubīque respondeat (Sen. Ira 3, 6, 5).

16. Canes currentes bibere in Nilo flumine
A corcodīlis ne rapiantur, traditum est (Phaedr. 1, 25, 3).

17. Quod penĭtus infixum est animis hominum multoque usu inveteravit ac velut in naturam abiit, - subĭto tolli sine magna pernicie tranquillitatis humanae non potest (Erasm. 1, 267).

18. Quod semel destinavi, clavo tabulāri fixum est (Petron. 75).

19. Jacta aleă est (Suet. Caes. 32).

20. In te, Brute, non solum exercitūs tui, sed omnium civium ac paene gentium conjecti oculi sunt (Cic. Ep. ad Brutum 1 9 2).

21. Labor voluptasque, dissimillimă naturā, societate quadam inter se naturali sunt juncta (Liv. 5, 4, 4).

22. Voluptas non est voluptas, quae cum mala fama malaque conscientia conjuncta est (Erasm. 1, 28).

23. Ego te probe agnosco, cui non solum vestis mutata est, verum etiam facies totusque corporis habĭtus. Quot coloribus pictus es! Nulla avis aeque variat plumas suas (Erasm. 1, 184).

837 ( 729-730)

1. In virtute posita est veră felicitas (Sen. Vita 16. 1).

2. Vita mortuorum in memoria est posita vivorum (Cic. Phil. 9, 5, 10).

3. Legibus et praemia proposita sunt virtutibus, et supplicia vitiis (Cic. De or. 1, 58, 247).

4. Omnia perdidimus: tantummŏdo vită relicta est (Ov. Pont. 4, 16, 49).

5. Mihi quid relictum est praeter luctūs et lacrĭmas? (Quint. Decl. 321 = p. 302 Lemaire).

6. Non enim temĕre nec fortuĭto sati et creati sumus (Cic. Tusc. 1, 49, 118).

7. Poenă parricidii more majorum haec instituta est. ut parricīdă, virgis sanguineis verberatus, deinde culleo insuatur cum cane, gallo gallinaceo et vipĕră et simiă; deinde in mare profundum culleus jactatur (Digesta 48, 9, 9).

8. Gravissime aegrotasti: inediā et purgationibus et vi ipsius morbi consumptus es (Cic. Fam. 16, 10, 1).

9. Virtutum amicitiă adjūtrix a natura data est, non vitiorum comes (Cic. Lael. 22, 83).

10. Vulgo veritas jam attributa vino est (Plin. N. H. 14, 22 (28), 141).

11. Sed quid faciamus? Victi, oppressi, capti plane sumus (Cic. Att. 7, 23, 1).

12. Neque enim ita generati a natura sumus, ut ad ludum et jocum facti esse videamur, sed ad severitatem potius et ad quaedam studia graviora et majora (Cic. Off. 1, 29, 103).

13. Hic positus sum, qui semper sine crimine vixi (Carmen sepulchrale) (Carm. lat. epigr. 1105).

14. Omnia mortalium opĕra mortalitate damnata sunt; inter peritură vivimus (Sen. Ep. 91, 2).

15. Jam contrītum est vetustate proverbium (Cic. Off. 3, 19 77).

16. Jam explorata nobis sunt eă, quae ad domos nostras quaeque ad rempublicam pertĭnent (Cic. Rep. 1, 13, 19).

17. Persis quoque in trecentos et sexaginta quinque dies discriptus est annus (Curt. 3, 3, 10).

18. Molesto ac difficili pedum morbo octavum jam mensem impedītus sum (Mureti Ep. p. 194).

19. Quam tecta sunt semper consilia Fortunae! (Pacatus, Panegyricus, 9 = p. 96 Baehrens).

838 ( 729-730)

1. Callĭdos eos appello, quorum, tanquam manūs opere, sic animus usu concalluit (Cic. N. D. 3, 10, 25).

2. Omnes angulos furum implevisti in aedibus misero mihi (Pl. Aul. 551).

3. Jamque opus exēgi, quod nec Jovis iră, nec ignes,
Nec poterit ferrum, nec edax abolēre vetustas (Ov. Met. 15, 871).

4. Sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligĕre minima oportēre, sed etiam excerpĕre ex his ipsis, si quid inesset boni (Cic. Off. 3, 1, 3).

5. Nunc patĭmur longae pacis mala: saevior armis
Luxuriă incubuit (Juv. 6, 292).

6. Veră didici dicere (Pl. Amph. 687).

7. Namque deos didici secūrum agere aevum (Hor. Sat. 1, 5, 100).

8. Amici, diem perdidi (Suet. Tit. 8).

9. Et oleum et opĕram perdidi (Pl. Poen. 332).

10. Evasi, effūgi. Spes et Fortună, valete:
Nil mihi vobiscum, ludificate alios (Carmen sepulchrale) (Carmina lat. epigr. 1496).

11. Jam portum inveni: Spes et Fortuna valete:
Nil mihi vobiscum; ludite nunc alios (Carmen sepulchrale) (More: K. 643).

12. Inveni portum: Spes et Fortună valete:
Sat me lusistis; ludite nunc alios (Carmen sepulchrale) (Janus Pannonius: Hb. 109).

13. Soli ex animantibus nos astrorum ortūs, obĭtūs cursūsque cognovimus (Cic. N. D. 2, 61, 153).

14. Hanc persōnam induisti: agenda est (Sen. Benef. 2, 17, 2).

15. Clarorum virorum facta moresque postĕris tradere, antiquĭtus usitatum, ne nostris quidem temporibus quamquam incuriōsă suorum aetas omisit (Tac. Agr. 1).

16. Quanquam mortem quidem natură omnibus proposuit, crudelitatem mortis et dedĕcus virtus propulsare solet (Cic. Phil. 4, 5, 12).

17. Singulă de nobis anni praedantur euntes:
Eripuere jocos, Venerem, convivia, ludum;
Tendunt extorquēre poēmata (Hor. Ep. 2, 2, 55).

18. Exsilia mihi sunt haud nova, assuēvi malis (Sen. Ag. 302).

19. Quod verbum aures meas tetĭgit? (Pl. Poen. 1375).

20. Mihi bene facere jam ex consuetudine in naturam vertit (Sall. Jug. 85, 9).

21. Argentum accepi, dote imperium vendidi (Pl. Asin. 87).

22. Vēnit summă dies et ineluctabile tempus
Dardaniae. Fuimus Troes; fuit Ilium et ingens,
Gloriă Teucrorum (V. Aen. 2, 324).

23. Periere mores, jus, decus, piĕtas, fides.
Et qui redire, quum perit (= periit), nescit pudor (Sen. Ag. 112).

24. Ĕa tempestate flos poëtarum fuit, qui nunc abierunt hinc in commūnem locum (Pl. Cas. 18).

25. Conclāmat omnis multitudo et suo more armis concrĕpat, quod facere in eo consuērunt, cujus orationem apprŏbant (Caes. B. G. 7, 21, 1).

26. Victoriă in manu nobis est, viget aetas, animus valet; contra illis annis atque divitiis omnia consenuerunt (Sall. Cat. 20, 10).

839 ( 729-730)

1. Cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiares; sed omnes omnium caritates patriă ună complexa est (Cic. Off. 1, 17, 57).

2. Quod enim munus reipublicae afferre majus meliusve possumus, quam si docemus atque erudimus juventutem? his praesertim moribus atque temporibus, quibus ita prolapsa est, ut omnium opibus refrenanda atque coërcenda sit (Cic. Div. 2, 2, 4).

3. Nullă sum, nullă sum, totă, totă occidi, cor metu mortuum est, membra miserae tremunt (Pl. Cas. 621).

4. Sermone eo debemus uti, qui innātus est nobis (Cic. Off. 1, 31, 111).

5. Ut aliarum nobis rerum innata dulcēdo est, sic amicitiae (Sen. Ep. 9, 17).

6. Senectus nos in cursu, a tergo insĕquens, nec opinantes assecuta est (Cic. Tusc. 1, 39, 94).

7. Milo Crotoniātes, quum jam senex esset, aspexisse lacertos suos dicitur illacrĭmansque dixisse: 'at hi quidem mortui jam sunt' (Cic. Sen. 9, 27).

Perfectum gnomicum

840

1. Parvă saepe scintillă contemptă magnum excitavit incendium (Curt. 6, 3, 11).

2. Pecuniam amico credens fert damnum duplex:
Argentum enim et sodalem perdidit simul (Poët. lat. min. v. 5, p. 411 = Anth. lat. ? 922).

3. Non domus et fundus, non aeris acervus et auri
Aegrōto domini deduxit corpore febres,
Non animo curas (Hor. Ep. 1, 2, 47).

4. Fecundi calĭces quem non fecere disertum? (Hor. Ep. 1, 5, 19).

5. Haud semper errat famă, aliquando et elēgit (Tac. Agr. 9).

6. Dum novus est, potius coepto pugnemus amori:
Flammă recens parvā sparsă resēdit aquă (Ov. Her. 16 (17), 189).

7. Timīdi nunquam statuerunt tropaeum (R. 461).

8. Multos in summa pericŭla misit
Ventūri timor ipse mali (Lucan. 7, 104).

9. Multi
Committunt eādem diverso crimina fato:
Ille crucem sceleris pretium tulit, hic diadēma (Juv. 13, 103),

10. Saepe in magistrum scelera redierunt suă (Sen. Thy. 311).

11. Quod ratio non quit, saepe sanavit morā (Sen. Ag. 130).

12. Repente dives factus est nemo bonus (App. Syri 329).

13. Leo quoque aliquando minimarum avium pabŭlum fuit, et ferrum rubīgo consūmit (Curt. 7, 8, 15).

14. Saepe etiam stultus fuit opportūnă locutus (Erasm. Adagia, p. 676).

лПОУФТХЛГЙЙ, ЪБНЕОСАЭЙЕ perfectum praesens, pqp. Й fut. II У habeo, teneo

841 ( 732)

1. Sicŭli ad fidem meam, quam habent spectatam jam et diu cognitam, confugiunt (Cic. Div. in Caecil. 4, 11).

2. Deos deasque omnes implōro atque obtestor. quorum templis iste (= Verres) bellum sacrilĕgum semper impiumque habuit indictum (Cic. Verr. 5, 72, 188).

3. Hoc si feceris, me maximo beneficio devinctum habebis (Cic. Att. 16, 16b, 2).

4. Attentos animos ad decŏris conservationem tenebimus (Cic. Off. 1, 36, 131).

5. Constrictam jam teneri conjurationem tuam non vides? (Cic. Cat. 1, 1, 1).

Imperfectum

842 ( 734)

1. Patavīni pecuniā, militibus et, quod maxime deĕrat, armis nostros duces adjuverunt (Cic. Phil. 12, 4, 10).

2. Ita res se habent: vitae haud parco; perdidi spem, quā me oblectabam (Pl. Rud. 222).

3. Fecit amicus meus eo tempore, quo me instituebat herēdem, legitimum testamentum (Quint. Decl. 308 = p. 242 Lemaire).

4. Aurīgă Darēi, qui, ante ipsum sedens, equos regebat, hastā transfixus est (Curt. 4, 15, 28).

5. Illi robur et aes triplex
Circa pectus erat, qui fragĭlem truci
Commisit pelăgo ratem
Primus (Hor. Od. 1, 3, 9).

6. Passer mortuus est meae puellae,
Passer, deliciae meae puellae,
Quem plus illā oculis suis amabat (Catull. 3, 1).

7. Mons parturībat, gemĭtūs immānes ciens.
Eratque in terris maximă exspectatio,
At ille murem pepĕrit (Phaedr. 4, 22).

8. Contigimus portūs, quo mihi cursus erat (Ov. Rem. 912).

9. Nox erat, et vino, somnum faciente, jacebant
Corpora diversis victa sopōre locis.
Lotis in herbōsa... quiēvit humo (Ov. F. 1, 421).

10. Defensor patriae, juvenum fortissimus, Hector,
Qui murus miseris civibus alter erat,
Occubuit, telo violenti victus Achillis;
Occubuere simul spesque salusque Phrygum (Poëtae lat. min., v. 4, 147).

11. Huc Mithridātes cum uno, cui maxime habebat fidem, venit (Nep. 14, 11, 2).

12. Equĭdem dotem ad te attuli majorem multo, quam tibi erat pecuniă (Pl. Aul. 498).

13. Ea res Caesari non minorem, quam ipsă victoriă, voluptatem attulit, quod suum familiarem ereptum e manibus hostium videbat (Caes. B. G. 1, 53, 6).

14. Hanc pecuniam quod solvere in praesentia non potĕrat (= Miltiădes), in vincla publica conjectus est ibique diem obiit supremum (Nep. 1, 7, 6).

15. Cares, qui tum Lemnum incolebant, Miltiădi resistĕre ausi non sunt atque ex insŭla demigrarunt (Nep. 1, 2, 5).

16. Victi Lacedaemonii non ipsi tantum, verum etiam conjŭges liberique magno animo fortunam tulere. Nemo quippe in acie saluti pepercit, nullă amissum conjŭgem flevit, filiorum mortes senes laudabant, patribus, in acie caesis, filii gratulabantur, suam vicem omnes dolebant, quod non et ipsi pro patriae libertate cecidissent. Patentibus omnes domibus saucios excipiebant, vulnera curabant, lassos reficiebant; nullus in urbe strepitus, nullă trepidatio, magisque omnes publicam, quam privatam, fortunam lugebant. Inter haec Cleomĕnes rex post multas hostium caedes supervenit (Justin. 28, 4, 3).

17. Cn. Octavii, clari viri et magni, statuam videmus in rostris. Nemo tum virtutem non honorabat (Cic. Phil. 9, 2, 4).

18. Doctrīnā Graeciă nos et omni litterarum genere superabat, in quo erat facile vincere non repugnantes: nam serius poëticam nos accepimus (Cic. Tusc. 1, 1, 3).

19. Missus Hannĭbal in Hispaniam primo statim adventu omnem exercitum in se convertit... Plurimum audaciae ad pericŭla capessenda, plurimum consilii inter ipsa pericula erat. Nullo labore aut corpus fatigari, aut animus vinci poterat... Equitum peditumque idem longe primus erat; princeps in proelium ibat, ultimus, conserto proelio, excedebat. Has tantas viri virtutes ingentia vitia aequabant: inhumană crudelitas, perfidiă plus quam Punĭcă, nihil veri, nihil sancti, nullum deum (= deorum) metus, nullum jusjurandum, nulla religio (Liv. 21, 4).

20. Tum redintegrata est pugnă... Sol ingenti ardōre torrebat minime patientia aestūs Gallorum corpora; sustinebant tamen impĕtūs Romanorum (Liv. 35, 5, 6-7).

21. Eumĕni inter Macedŏnes viventi multum detraxit, quod aliēnae erat civitatis, neque aliud huic defuit, quam generōsă stirps. Etsi enim domestĭco summo genere erat, tamen Macedŏnes eum sibi aliquando antepōni indigne ferebant, neque tamen non patiebantur. Vincebat enim omnes curā, vigilantiā, patientiā, calliditate et celeritate ingenii (Nep. 18, 1, 2).

22. Urbem Romam, sicŭti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojāni, qui, Aenēā duce profŭgi, sedibus incertis vagabantur (Sall. Cat. 6, 1).

23. Quam spem et exspectationem, quod studium et quem favōrem secum in scaenam attulit Panurgus, quod Roscii fuit discipŭlus! Qui diligebant hunc, illi favebant; qui admirabantur hunc, illum probabant; qui denique hujus nomen audierant, illum erudītum et perfectum existimabant (Cic. Com. 10, 29).

24. Jam fere in exitu annus erat, et in dies magis et famă de bello Antiŏchi et cură patribus crescebat; ităque de provinciis designatorum magistratuum agitari coeptum est (Liv. 35, 41, 1).

25. Caesar, quum Pompei castris appropinquasset, ad hunc modum aciem ejus instructam animadvertit. Ērant in sinistro cornu legiones duae, quarum ună primă, alteră tertia appellabatur. In eo loco ipse erat Pompejus, Mediam aciem Scipio cum legionibus Syriăcis tenebat (Caes. B. C. 3, 88, 1).

843 ( 735)

1. Pueri Romani non in cella emptae nutrīcis, sed in gremio ac sinu matris educabantur, cujus praecipuă laus erat tuēri domum et inservire liberis (Tac. Dial. 28, 14).

2. Nam, ut ajunt, qui priscos mores Urbis tradiderunt, brachia et crura cotidie abluebant; cetĕrum toti nundīnis lavabantur (Sen. Ep. 86, 12).

3. Apud majores nostros juvenis ille, qui foro et eloquentiae parabatur, imbūtus jam domestĭcā disciplīna, deducebatur a patre vel a propinquis ad eum oratorem, qui princĭpem in civitate locum obtinebat (Tac. Dial. 34).

4. Attĭcus mendacium neque dicebat neque pati poterat. Ităque ejus comĭtas non sine severitate erat neque gravĭtas sine facilitate. Quidquid rogabatur, religiōse promittebat, quod non liberālis, sed levis arbitrabatur polliceri, quod praestare non posset. Nunquam suscepti negotii eum pertaesum est: suam enim existimationem in ea re agi putabat, qua nihil habebat carius (Nep. 25, 15).

5. Praeter arma, milites Romani alia ad castrorum aut pugnae usum instrumenta, item frumentum in multos dies ferebant (Fuss, Antiq. Rom. p. 364).

6. Atheniensium res gestae satis amplae magnificaeque fuere, verum aliquanto minores tamen, quam famā feruntur. Sed, quia provenēre ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur... At populo Romano nunquam eă copiă fuit, quia prudentissimus quisque maxime negotiosus erat, ingenium nemo sine corpore exercebat, optimus quisque facere, quam dicere, suă ab aliis bene factă laudari, quam ipse aliorum narrare malebat (Sall. Cat. 8, 2-5).

7. Domi militiaeque boni mores colebantur: concordiă maximă, minimă avaritiă erat; jus bonumque apud eos non legibus magis, quam naturā, valebat; jurgia, discordias. simultates cum hostibus exercebant, cives cum civibus de virtute certabant. In suppliciis deorum magnifĭci, domi parci, in amicos fidēles erant. Duabus his artibus, - audaciā in bello, ubi pax evenerat, aequitate, - seque remque publicam curabant (Sall. Cat. 9, 1-3).

8. Vir mitissimus et ob hoc quoque maximus, Thraseă, crebro dicere solebat: 'Qui vitia odit, homines odit' (Plin. Ep. 8, 22; 3).

9. Ajebat Scaurus rem veram, non minus magnam virtutem esse scire dicere, quam scire desinĕre (Sen. Contr. 28, 17 = p. 437).

10. Ipsum cremare apud Romanos non fuit vetĕris instituti. Terră condebantur (Plin. N. H. 7, 54 (55), 187).

11. Nave primus in Graeciam ex Aegypto Danaus advēnit. Antea ratibus navigabatur (Plin. N. H. 7, 56 (57), 206).

12. Cum puerĭlis Socrătes ludere non erubescebat, et Cato vino laxabat animum, curis publicis fatigatum (Sen. Tranq. 17, 4).

13. Lanam faciebant etiam honestissimae matronae (Pitiscus, Lexicon antiq. Rom. in v. lana).

14. Capillos alebant pueri usque ad pubertatis annos. Etiam in pictūra Pompejāna, quae litterarium repraesentat, promissos puerum capillos animadvertere licet (O. Jahn in commentario ad Persii Sat. 1, 28).

15. L. Piso, Urbis custos, ebrius ex quo semel factus est, fuit. Majorem partem noctis in convivio exigebat. Usque in horam fere sextam dormiebat: hoc ejus erat matutīnum. Officium tamen suum, quo tutēlā Urbis continebatur, diligentissime administravit (Sen. Ep. 83, 14).

16. Oppianĭcus arcessit subĭto sine causa puerum Teano, quod facere antea non solebat (Cic. Cluent. 9, 27).

17. Sub terra, censebant, reliquam vitam agi mortuorum (Cic. Tusc. 1, 16, 36).

18. Neque post bella civilia Augustus ullos militum commilitōnes appellabat, sed milites (Suet. Aug. 25, 1).

19. Nec nunc quidem (ego senex) vires desidĕro adulescentis, - non plus, quam adulescens tauri aut elephanti desiderabam (Cic. Sen. 9, 27).

20. Socrătes existimabat, deos immortales hominum piorum cultu et muneribus magnopĕre delectari.

21. Siccae fici corpus et vires adjŭvant, ob id antea athlētae hoc cibo pascebantur, Pythagŏras exercitator primus ad carnes eos transtŭlit (Plin. N. H. 23, 7 (63), 121).

22. Pistōres Romae non fuere ad Persĭcum usque bellum, annis ab Urbe condita super quingentis octoginta. Ipsi panem faciebant Quirītes, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc in plurimis gentium (Plin. N. H. 18, 11 (28), 107).

23. Solebant et avāri, et qui invasionem hostīlem metuebant, aurum suum in terra defodĕre.

844. ( 735).

1. Quum ver esse coeperat, Verres dabat se labori atque itineribus, in quibus eo usque se praebebat patientem atque impĭgrum, ut eum nemo unquam in equo sedentem viderit. Nam, ut mos fuit Bithyniae regibus, lecticā octaphŏro ferebatur, in qua pulvīnus erat, rosā fartus; ipse autem coronam habebat unam in capite, alteram in collo, reticulumque ad nares sibi admovebat, plenum rosae. Sic confecto itinere, quum ad aliquod oppidum venerat, eādem lecticā usque in cubicŭlum deferebatur. Eo veniebant Siculorum magistratūs, veniebant equites Romani (Cic. Verr. 5, 10, 27).

2. Ex Nestŏris linguā melle dulcior fluebat oratio (Cic. Sen. 10, 31).

3. Augustus somnia neque suă, neque aliēnă de se neglegebat... Ex nocturno visu etiam stipem quotannis die certo emendicabat a populo, cavam manum asses porrigentibus praebens (Suet. Aug. 91).

4. Patrio more Persarum traditum est orto sole demum procedĕre. Die jam illustri signum e tabernacŭlo regis bucĭnā dabatur. Super tabernaculum, unde ab omnibus conspĭci posset, imāgo solis, crystallo inclūsă, fulgebat. Ordo autem agminis erat talis. Ignis, quem ipsi sacrum et aeternum vocabant, argenteis altaribus praeferebatur. Magi proximi patrium carmen canebant. Magos trecenti et sexaginta quinque juvenes sequebantur, puniceis amicŭlis velati, diebus totius anni pares numero: quippe Persis quoque in totĭdem dies discriptus est annus. Currum deinde, Jovi sacratum, albentes vehebant equi; hos eximiae magnitudinis equus, quem Solis appellabant, sequebatur. Aureae virgae et albae vestes regentes equos adornabant. Haud procul erant vehicŭla decem, multo auro argentoque caelată. Sequebatur haec equitatus duodecim gentium variis armis et moribus. Proximi ibant, quos Persae 'Immortales' vocant ad decem milia (Curt. 3, 3, 8-13).

5. Viri magni, nostri majores non sine causa praeponebant rustĭcos Romanos urbanis... Qui in oppido sedērent, quam qui rura colĕrent, desidiosiores putabant (Varro, R. R. 2, 1, 1).

6. Rustĭcus ad ludos populus veniebat in Urbem (Ov. F. 3, 783).

7. At mihi jam puĕro caelestia sacră placebant,
Inque suum furtim Musa trahebat opus.
Saepe pater dixit: 'Studium quid inutile temptas?
Maeonides nullas ipse reliquit opes'.
Motus eram dictis, totoque Helicōne relicto,
Scribere conabar verba soluta modis.
Sponte suā carmen numeros veniebat ad aptos,
Et, quod temptabam dicere, versus erat (Ov. Tr. 4, 10, 19-26).

8. Q. Scaevŏla, senex debĭlis, primus veniebat in curiam (Cic. Phil. 8, 10, 31).

9. Augustus animi laxandi causa modo piscabatur hamo, modo nucibus ludebat cum pueris minūtis, quos facie et garrulitate amabiles undique conquirebat, praecipue Mauros et Syros (Suet. Aug. 83).

10. Apud Romanos delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientiā validum erat, reipublicae consultabant; ei vel aetate, vel curae similitudine 'patres' appellabantur (Sall. Cat. 6, 6).

11. Sophistae appellabantur ii, qui ostentationis aut quaestūs causa philosophabantur (Cic. Acad. 2, 23, 72).

845. ( 735).

1. Nox erat et caelo fulgebat lună serēno
Inter minora sidera,
Quum tu, magnorum numen laesură deorum,
In verba jurabas mea,...
Fore hunc amorem mutuum (Hor. Epod. 15).

2. Ad te ibamus, Phormio (Ter. Ph. 900).

3. A. Oh, te ipsum quaerebam! - B. Et ego te (Ter. Andr. 533).

4. Jamque quiescebant voces hominumque canumque,
Lunaque nocturnos altă regebat equos (Ov. Tr. 1, 3, 27).

Imperfectum de conatu

846. ( 736).

1. Ibis tandem aliquando, quo te jam pridem istă tuă cupiditas effrenată ac furiōsă rapiebat (Cic. Cat. 1, 10, 25).

2. Extinguebas senatum, vendebas auctoritatem hujus ordinis, rempublicam evertebas, prodebas caput et salutem meam (Cic. Pis. 24, 56).

3. Consules sedabant tumultūs, sedando interdum movebant; nec enim poterat pavĭdă et consternată multitudo regi imperio (Liv. 3, 15, 7).

4. Patres, ne quid cederent plebi, et ipsi L. Quinctium consulem reficiebant (Liv. 3, 21, 3).

5. Romani jam inferebant signa in hostem, quum Poenus receptui cecĭnit (Liv. 22, 29, 6).

6. Q. Baebius Herennius, tribunus plebis, criminando non senatum modo, sed etiam augŭres, per invidiam eorum favōrem candidato suo conciliabat (Liv. 22, 34, 3).

7. Hostes ex silvis propugnabant nostrosque intra munitiones ingrĕdi prohibebant. At milites, aggĕre ad munitiones facto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt (Caes. B. G. 5, 9, 5).

8. Milo, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat. Apud quos quum proficere nihil posset, Cosam oppugnare coepit (Caes. B. C. 3, 22, 1).

9. Quum iste jam decedebat, ejus modi litteras ad eos misit (Cic. Verr. 2, 70, 172).

10. Pars ejus turris concĭdit, pars relĭquă consĕquens procumbebat (Caes. B. C. 2, 11, 4).

11. Hujus deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit (Cic. Off. 3, 30, 109).

Perfectum Ч РТЙДБФПЮОПН РТЕДМПЦЕОЙЙ П ДЕКУФЧЙЙ, УПЧТЕНЕООПН РТПЫЕДЫЕНХ ДЕКУФЧЙА ЗМБЧОПЗП РТЕДМПЦЕОЙС

847. ( 737).

1. Impie egit Coriolānus, qui auxilium petiit a Volscis (Cic. Att. 9, 10, 3).

2. Num, si Coriolānus habuit amicos, ferre contra patriam arma illi cum Coriolano debuerunt? (Cic. Lael. 11, 36).

3. Nemo parum diu vixit, qui virtutis perfectae perfecto functus est munĕre (Cic. Tusc. 1, 45, 109).

4. Tum denique homines nostra intellegimus bona, quum, quae in potestate habuimus, ea amisimus (Pl. Capt. 142).

5. Vixi, quemadmŏdum volui; quare mortuus sim, nescio (Inscriptio) (K. 1172).

6. Multă quidem scripsi: sed, quae vitiōsă putavi,
Emendaturis ignibus ipse dedi (Ov. Tr. 4, 10, 61).

7. Nam neque divitibus contingunt gaudia solis,
Nec vixit male, qui natus moriensque fefellit (Hor. Ep. 1, 17, 9).

8. Bello graviore pugnavi, quo necesse fuit etiam senibus militare, quo fortes esse non potuerunt, etiam qui priore bello fuerant (Sen. Contr. 8, 5 = p. 386, 5).

9. Quae potui, feci; faciant meliora potentes (Adespoton).

10. Iis, qui haec omnia flammā ac ferro delēre voluerunt, non inimicitias solum, sed etiam bellum indixi atque intŭli (Cic. Prov. 10, 24).

11. Pompejus mare transiit cum omnibus militibus, quos secum habuit. Hic numerus est hominum milia triginta (Cic. Att. 9, 6, 3).

12. Scipio Sicŭlis omnibus, Carthagĭne captā, quae potuit, restituenda curavit (Cic. Verr. 2, 35, 86).

13. Catilīnă, ubi satis explorata sunt, quae voluit, in unum omnes convŏcat (Sall. Cat. 17, 2).

14. Qui superfuere proelio, in oppida sua dilapsi sunt (Liv. 41, 26, 5).

15. Fecimus hoc in eo libro, in quo nosmet ipsos, quantum potuimus, consolati sumus (Cic. Tusc. 1, 34, 83).

16. Quod habui, perdĭdi (Ter. Eun. 237).

Perfectum Ч РТЙДБФПЮОПН РТЕДМПЦЕОЙЙ П ДЕКУФЧЙЙ, РТЕДЫЕУФЧХАЭЕН РТПЫЕДЫЕНХ ДЕКУФЧЙА ЗМБЧОПЗП РТЕДМПЦЕОЙС

848.

1. Post occīsum Gajum Caesarem, quem Cassius et Brutus aliique interfecerunt, multa portenta sunt visa. Tibĕris etiam ita crevit, ut prodigii loco haberetur (Porphyr. ad Hor. Od. 1, 2 = p. 4, v. 8).

2. Qui antehac invicti fuere viri, pater optime Olympi,
Hos ego in pugna vici victusque sum ab isdem (Ennius = Diehl p. 22).

3. Potuisti populari hanc terram, quae te (= Coriolānum) genuit atque aluit? (Liv. 2, 40, 6).

4. Qui celeriter arma capere potuerunt, paulisper nostris restiterunt (Caes. B. G. 4, 14, 4).

5. Nostri, quos senes ille (= Lycurgus) appellavit, nominaverunt senatum (Cic. Rep. 2, 28, 50).

Infinitivus historicus

849. ( 739).

1. Hostes ex omnibus partibus, signo dato, decurrĕre, lapides gaesaque in vallum conjicĕre. Nostri primo intĕgris viribus fortiter repugnare neque ullum frustra telum ex loco superiore mittĕre; ut quaeque pars castrorum, nudată defensoribus, premi videbatur, eo occurrĕre et auxilium ferre (Caes. B. G. 3, 4, 1-3).

2. Nihil Sequăni respondēre, sed in eadem tristitiā permanēre (Caes. B. G. 1, 32, 3).

3. Galli, ubi turrim procul constitui viderunt, primum irridēre ex muro atque increpitare vocibus, quod tantă machinatio ab tanto spatio instrueretur (Caes. B. G. 2, 30, 3).

4. Tum demum Titurius trepidare et concursare cohortesque disponĕre (Caes. B. G. 5, 33, 1).

5. Missus Hannibal in Hispaniam primo statim adventu omnem exercitum in se convertit; Hamilcărem juvenem redditum sibi, vetĕres milites credĕre; eundem vigōrem in vultu vimque in oculis, habitum oris lineamentaque intueri (Liv. 21, 4, 1).

6. Transeuntem Appennīnum Hannibălem atrox adortă tempestas est. Vento mixtus imber quum ferretur in ipsa ora, primo constitere, dein, quum jam spirĭtum includĕret, aversi a vento, parumper consedēre. Tum vero ingenti sono caelum strepĕre et inter horrendos fragōres micare ignes; capti auribus et oculis, metu omnes torpēre. Tandem, effūso imbre, quum eo magis accensă vis venti esset, ipso illo, quo deprensi erant, loco castra ponere necessarium visum est (Liv. 21, 58, 3).

7. Quum, Philippum adesse, refugientes ex agris quidam pavĭdi nuntiassent, trepidare Damocrĭtus ceterique duces (et erat forte meridianum tempus, quo plerique, graves cibo, sopīti jacebant), excitare alii alios, jubēre arma capere, alios dimittere ad revocandos, qui, palati per agros, praedabantur; tantăque trepidatio fuit, ut sine gladiis quidam equitum exirent, lorīcas plerique non induĕrent (Liv. 31, 41, 11).

8. Antiŏchus vocat ad cenam Verrem; expōnit suas copias omnes, multum argentum, non paucă etiam pocŭla ex auro. Iste unumquodque vas in manus sumĕre, laudare, mirari. Rex gaudēre, praetōri populi Romani satis jucundum et gratum illud esse convivium (Cic. Verr. 4, 27, 62).

9. Postŭlo, ut Carpinatius mihi respondeat, qui sit is Verrucius, in Sicilia sit, an jam decesserit. Clamare omnes, neminem unquam in Sicilia fuisse Verrucium. Ego instare, ut mihi respondēret, qui esset, ubi esset, unde esset (Cic. Verr. 2, 77. 188).

10. Neque Jugurthae dies aut nox ullă quiētă fuit: neque loco, neque mortali cuiquam aut tempori satis credĕre, cives hostesque juxta metuĕre, circumspectare omnia et omni strepitu pavescĕre, alio atque alio loco noctu requiescĕre, interdum, somno excĭtus, arreptis armis, tumultum facere: ita formidĭne, quasi vecordiā, exagitari (Sall. Jug. 72, 2).

11. Catilīnă cum expedītis in prima acie versari, laborantibus succurrĕre, intĕgros pro sauciis arcessĕre, omnia providēre, multum ipse pugnare, saepe hostem ferire: strenui militis et boni imperatoris officia simul exsequebatur (Sall. Cat. 60, 4).

12. Ex divitiis juventūtem luxuriă atque avaritiă cum superbia invasēre: rapĕre, consumĕre, suă parvi pendĕre, aliĕnă cupĕre (Sall. Cat. 12, 2).

13. Interim Marius, fugatis equitibus, accurrit auxilio suis, quos pelli jam acceperat. Denique hostes jam undique fusi. Tum spectacŭlum horribĭle in campis patentibus: sequi, fugĕre, occīdi, capi; equi atque viri afflicti, ac multi, vulneribus acceptis, neque fugĕre posse, neque quiētem pati, niti modo ac statim concidĕre; postrēmo omnia constrāta telis, armis, cadaveribus et inter ea humus, infectă sanguine (Sall. Jug. 101, 10).

14. Quum Athenis eă nuntiata essent, omnes, relictis domibus, discurrĕre pavĭdi, alius alium sciscitari, auctorem nuntii quaerĕre; non pueros imprudentiă, non senes debilĭtas, non mulieres sexūs imbecillĭtas domi tenet: adeo ad omnem aetatem tanti mali sensus penetraverat. In foro deinde coëunt (Justin. 5; 7, 4).

Plusquamperfectum

850. ( 741-742).

1. In eundem portum, ex quo eramus egressi, magnā jactati tempestate, confūgimus (Cic. Tusc. 5, 2. 5).

2. Non Hectŏrem traxisti, sed corpus, quod fuerat Hectŏris (Cic. Tusc. 1, 44. 105).

3. Datămes postĕro die tropaeum posuit, quo loco pridie pugnatum erat (Nep. 14. 8, 3).

4. Castra paucos dies habuimus eă ipsă. quae contra Darīum habuerat apud Issum Alexander (Cic. Att. 5, 20, 3).

5. Recte et vere dicebat Caesar. delectum verborum esse originem eloquentiae; idemque multo ante eum Aristotĕles docuerat (Mureti Or. 16 = v. 2, p. 141).

6. Bellum Illyriis, propter unum ex legatis. qui ad eos missi erant, occīsum, indictum est, subactique in deditionem venerunt (Periocha Liv. 1, 20).

7. Caesus est virgis Athenagŏras, qui in fame frumentum exportare erat ausus (Cic. Flacc. 7, 17).

8. Galli Transalpīni, qui in Italiam irrupĕrant, caesi sunt (Periocha Liv. 1, 20).

9. Hierony̆mus, Syracusanorum rex, cujus avus Hiĕro amicus populi Romani fuerat, ad Carthaginienses defecit et propter crudelitatem superbiamque a suis interfectus est (Periocha Liv. 1, 24)

10. Facilius Porsenă Mucio ignovit, quod voluerat occīdĕre, quam sibi Mucius, quod non occiderat (Sen. Ep. 24, 5).

11. Polycrătem Samium felīcem appellabant: nihil accidĕrat ei, quod nollet, nisi quod anŭlum, quo delectabatur, in mari abjecerat (Cic. Fin. 5, 30, 92).

12. Nam, ut ajunt, qui priscos mores Urbis tradiderunt, brachia et crura cotidie abluebant, quae scilĭcet sordes opĕre collegerant; ceterum toti nundĭnis lavabantur (Sen. Ep. 86, 12).

13. Notă tibi sunt dogmăta philosophiae Stoĭcae, quae nomen accepit a portĭcu, in qua Zeno docuerat. Haec, Athēnis in Ceramīco sită, depicta erat a Polygnōto et Micōne et Panaeno. Eminebat autem inter quattuor picturas pugnă Marathoniă (O. Jahn in commentario ad Persii Sat. 3, v. 52-62, p. 154).

14. Fuit moris antiqui eos, qui vel singulorum laudes vel urbium scripsĕrant, aut honoribus aut pecuniā ornare (Plin. Ep. 3, 21, 3).

15. Ne Ciceronis quidem temporibus intellegebantur eă, quae, regnante Romŭlo aut Numā, scripta erant (Mureti Or. 17 = v. 2, p. 161).

16. Cornificius poëtă, a militibus desertus, interiit, quos saepe fugientes galeātos lepŏres appellārat (Suetonius p. 295 Roth).

17. Gregorius, pontĭfex maximus, ad quingentorum aureorum nummorum stipendium, quod mihi jam pridem constitutum erat, ducentos adĭci jussit (Mureti Ep. 81 = p. 125).

18. Interdum continuatus labor firmiores facit; saepe, quod corroboraverat, desidiă consumpsit (Sen. Contr. 1, 8, 6 = p. 133, v. 21).

19. Caesar omnia jura divīna atque humānă pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principātum (Cic. Off. 1, 8, 26).

20. Vixi et, quem dederat cursum fortună, perēgi (V. Aen. 4, 653).

21. Bello graviore pugnavi, quo necesse fuit etiam senibus militare, quo fortes esse non potuerunt, etiam qui priore bello fuerant (Sen. Contr. 8, 5 = p. 386, 5).

851. ( 741-742).

1. Eādem aequitate animi tulit adversă, qua et prospĕră exceperat (Mureti Or. 3 = v. 2, p. 27).

2. Qui multă bella gesserant, multas urbes expugnaverant, multă hominum miliă occiderant, antiquītus in deorum numerum referebantur (Mureti Or. 3 = v. 2, p. 25).

3. Hannibal, dux Poenorum, victā classe, cui praefuerat, a militibus suis in crucem sublatus est. Nam apud Poenos dux, male re gestā, puniebatur (Periocha Liv. 1, 17. Aur. Vict. De vir. ill. 38).

4. Lars Tolumnius, rex Vejentium, quattuor legatos populi Romani Fidēnis interēmit, quorum statuae steterunt usque ad meam memoriam in rostris. Justus honos: iis enim majores nostri, qui ob rempublicam mortem obierant, pro brevi vita diuturnam memoriam reddiderunt (Cic. Phil. 9, 2, 4).

5. Pompejus neque a mari Dyrrhachioque discedere volebat, quod omnem apparātum belli, tela, arma, tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus supportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tempore statuerat non esse faciendum (Caes. B. C. 3, 44, 1).

6. In ea nave captus est P. Ligarius Afraniānus, quem Caesar in Hispania cum relĭquis dimiserat, et postea se ad Pompejum contulerat, inde ex proelio effugerat in Africamque ad Varum venerat; quem ob perfidiam Caesar jussit necari (Bell. Afr. 64, 1).

7. Plebi, cui ad eam diem summā ope inservītum erat, injuriae a primoribus fieri coeperunt (Liv. 2, 21, 6).

8. Tunc vero impotentis fortunae species conspĭci potuit, quum ii, qui Darēo tabernacŭlum exornaverant omni luxu et opulentiā instructum, eădem illă Alexandro, quasi veteri domino, reservabant. Namque id solum intactum omiserant milites ita tradito more, ut victorem victi regis tabernaculo exciperent. Sed omnium oculos animosque in semet averterant captivae mater conjuxque Darēi... Receperat (conjux) in sinum filium... At in gremio anūs aviae jacebant adultae duae virgĭnes... Ingens circa eas nobilium feminarum turba constiterat (Curt. 3, 11, 23).

9. Uxor cară viro monumentum fecit amanti:
Optaram in manibus conjŭgis occĭdere.
Quem quia fata nimis rapuerunt tempore inīquo,
Ossibus, opto, tuis, sit piă terră levis (Carmen sepulchrale) (Carmina lat. epigr. 1138).

10. Eōdem Brutus contendit, aucto navium numero. Nam ad eas, quae factae erant Arelāte per Caesarem, captivae Massiliensium accesserant sex. Has superioribus diebus refecerat atque omnibus rebus instruxerat. Itaque, suos cohortatus, adversus eos proficiscitur (Caes. B. C. 2, 5, 1).

11. Crebrae voces militum in vigiliis colloquiisque audiebantur, prius se cortĭce ex arboribus victuros, quam Pompejum e manibus dimissuros. Libenter etiam ex perfŭgis cognoscebant, equos eorum tolerari, relĭquă vero jumenta interisse; uti autem ipsos valetudine non bonā quum angustiis loci et odore taetro ex multitudine cadavĕrum et cotidianis laboribus, insuētos opĕrum tum aquae summā inopiā affectos. Omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat, aut magnis operibus obstruxerat (Caes. B. C. 3, 49).

12. Quid vos uxor mea miserá violarat, quam vexavistis? (Cic. Dom. 23, 59).

852. ( 743-744).

1. Ad portum adulescens venit: illorum navis longe in altum abscesserat (Pl. Rud. 65).

2. Quidquid est natum, moritur. Quidquid moritur, natum erat (Sen. Rem. 2, 6).

3. Jam et tricliniarches experrectus lucernis occidentibus oleum infuderat, et pueri, detersis paulisper oculis, redierant ad ministerium, quum intrans cymbalistria et concrĕpans aera omnes excitavit (Petron. 22).

4. Helvetii jam per angustias et fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Aeduorum fines pervenerant eorumque agros populabantur. Aedui, quum se suaque ab iis defendere non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium (Caes. B. G. 1, 11, 1).

5. Nox erat, et placĭdum carpebant fessă soporem
Corpora per terras, silvaeque et saevă quiērant
Aequŏra (V. Aen. 4, 522).

6. Omnia repente mutaverat imperator mutatus: aliă spes, alius animus hominum, fortună quoque alia Urbis videri (Liv. 5, 19, 3).

7. Ego Q. Maximum senem adulescens ita dilexi, ut aequālem: erat enim in illo viro comitate condită gravitas, nec senectus mores mutaverat (Cic. Sen. 4, 10).

8. Quum Placentiam consul vēnit, jam ex stativis moverat Hannibal Taurinorumque unam urbem vi expugnarat (Liv. 21, 39, 4).

9. Nec muris urbis luctus continebatur, sed magnam partem Asiae mali famă pervaserat (Curt. 10, 5, 18).

10. Fuit quoddam tempus, quum in agris homines passim bestiarum modo vagabantur et sibi victu fero vitam propagabant, nec ratione animi quicquam, sed plerăque viribus corporis administrabant; nondum divīnae religionis, non humani officii ratio colebatur; nemo nuptias viderat legitĭmas; non certos quisquam aspexerat libĕros: non, jus aequabĭle quid utilitatis habēret, acceperat (Cic. Inv. 1, 2, 2).

11. Fundānus amisit filiam, quae non minus mores ejus, quam os vultumque referebat totumque patrem mirā similitudine exscripsērat (Plin. Ep. 5, 16, 9).

Futurum I

853. ( 749).

1. Defendi rempublicam adulescens, non desĕram senex; contempsī Catilīnae gladios, non pertimescam tuos (Cic. Phil. 2, 46, 118).

2. Omnia audentem contemnet Hannĭbal, nihil temĕre agentem metuet (Liv. 22, 39, 20).

3. Ibis, redibis, non morieris in bello (K. 69).

4. Cede repugnanti: cedendo victor abībis (Ov. A. A. 2, 197).

5. Mortalia facta peribunt (Hor. A. P. 68).

854. ( 749).

1. Qui metuens vivet, līber mihi non erit unquam (Hor. Ep. 1, 16, 66).

2. Hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris,
Et nāti natōrum, et qui nascentur ab illis (V. Aen. 3, 97).

3. Quum meridiem adesse senties, pastor, pecŭdes a sole in opācă cogĭto (Plin. N. H. 33 (76), 330).

4. Is demum vir erit, cujus animum neque prospĕră flatu suo effĕrent, nec adversă infringent (Liv. 45, 8, 7).

5. Certum est mihi, quasi umbră, quoquo tu ibis, te semper sequī (Pl. Cas. 91).

6. Nubes quum serēno in caelum feruntur, ex quacunque parte id fiet, venti exspectentur (Plin. N. H. 18, c. 82, 355).

7. Si quem praeterībis natu grandem. - magistratum, doctorem, aut aliōqui virum gravem, memento aperire caput, nec pigeat inflectĕre genu (Erasm. 1, 36).

8. Ut tibi videbitur, me sepelīto (Cic. Tusc. 1, 43, 163).

Futurum II

855. ( 751).

1. Quidquid egero, continuo scies (Cic. Att. 9, 15, 4).

2. Non modo poenam non extimescet, qui mihi vim attulerit, sed etiam gloriam sperabit a latronum gregibus et praemia (Cic. Phil. 12, 10, 25).

3. Tantum scribo, et tibi et mihi maximae voluptati fore, si te firmum quam primum videro (Cic. Fam. 16, 2).

4. Nihil est virtute amabilius; quam qui adeptus erit, ubicunque erit gentium, a nobis diligetur (Cic. N. D. 1, 44, 121).

5. Carpite florem,
Qui nisi carptus erit, turpiter ipse cadet (Ov. A. A. 3, 79).

6. Si perdiderit Phidias statuam. protĭnus alteram faciet (Sen. Ep. 9, 5).

7. Emoriar, si non hanc uxorem duxero (Ter. Eun. 888).

8. Si Paris ex Graecis uxorem duxerit oris.
Excidium Trojae ducet et omne malum (Troilus, 1, 383).

9. Amas Egnatium Marcellīnum atque etiam mihi saepe commendas; amabis magis commendabisque, si cognoveris ejus recens factum (Plin. Ep. 4, 12, 1).

10. Herēdem tibi me, Catulle, dicis.
Non credam, nisi legero, Catulle (Mart. 12, 73).

11. Ridebis, deinde indignabĕris, deinde ridebis, si legeris, quod, nisi legeris, non potes credere (Plin. Ep. 7, 29, 1).

12. Lac gallinaceum si quaesieris, invenies (Petron. 38).

13. Vanam gloriam qui spreverit, veram habebit (Liv. 22, 39, 20).

14. Qui prior strinxerit ferrum, ejus victoriă erit (Liv. 24, 38, 5).

15. Nam, qui mentiri aut fallere insuērit (= insueverit) patrem, haud dubie tanto magis audebit ceteros (Ter. Ad. 55).

16. Corrumpes arcum, semper tensum si habueris,
At, si laxaris, - quum voles, erit utilis (Phaedr. 3, 14, 10).

17. Quidquid horum attigeris, ulcus est (Cic. N. D. 1, 37, 104).

18. Etiamsi futurum est, quid juvat dolori suo occurrere? Satis cito dolebis, quum venerit; intĕrim tibi meliora promitte (Sen. Ep. 13, 10).

19. Ergo etiam, quum me suprēmus adederit ignis,
Vivam, parsque mei multă superstes erit (Ov. Am. 1, 15, 39).

20. Si magistratūs hoc scierint, ibis in crucem (Petron. 137).

21. Auferēre, non abībis, si ego fustem sumpsero (Pl. Amph. 358).

22. Sic quum transierint mei
Nullo cum strepĭtu dies,
Plebejus moriar senex (Sen. Thy. 398).

23. Ab alio exspectes, alteri quod feceris (Syr. 2).

24. Qui erit rumor, id si feceris! (Ter. Ph. 911).

25. Speremus, quae volumus, sed, quod acciderit, feramus (Cic. Sest. 68, 143).

26. Omnis enim res, -
Virtus, famă, decus, divina humanăque pulchris
Divitiis parent; quas qui construxĕrit, ille
Clarus erit, fortis, justus (Hor. Sat. 2, 3, 94).

Futurum I Й Futurum II ПФ ЗМБЗПМПЧ possum Й volo

856. ( 752).

1. Dicam, si potero, Latine. Scis enim, me Graece loqui in Latīno sermone non plus solere, quam in Graeco Latine (Cic. Tusc. 1, 8, 15).

2. Jam faciam, quodcunque voles (Tib. 3, 19, 21 = 4, 13, 21).

3. Si Fortună volet, fies de rhetŏre consul.
Si volet haec eădem, fies de consule rhetor (Juv. 7, 197).

4. Alium silēre quod voles, primus sile (Sen. Phaedra, 876).

5. Si quă voles apte nubere, nube pari (Ov. Her. 9, 32).

6. Multa renascentur, quae jam cecidēre, cadentque,
Quae nunc sunt in honore, vocabŭla, si volet usus,
Quem penes arbitrium est et jus et normă loquendi (Hor. A. P. 70).

7. Quum volet, illa dies, quae nil, nisi corporis hujus
Jus habet, incerti spatium, mihi finiat aevi;
Parte tamen meliore mei super altă perennis
Astra ferar, nomenque erit indēlebĭle nostrum (Ov. Met. 15, 873).

8. Non satis est, pulchră esse poëmata: dulcia sunto,
Et quocunque volent, animum auditoris agunto (Hor. A. P. 99).

9. Qui nolet fieri desidiōsus, amet! (Ov. Am. 1, 9, 46).

10. Malevolentiae hominum in me, si poteris, occurras; si non potueris, hoc consolabĕre, quod me de statu meo nullis contumeliis deterrēre possunt (Cic. Fam. 11, 11, 2).

11. Quantum praestiterint nostri majores prudentiā cetĕris gentibus, tum facillime intellegetis, si cum illorum Lycurgo et Dracōne et Solōne nostras leges conferre volueritis (Cic. De or. 1, 44, 197).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA ACTIVA

857. ( 756).

1. Qui visuri domos, parentes, conjŭges, liberos estis, ite mecum (Liv. 4, 28, 5).

2. Omnes artes alĭter ab iis tractantur, qui eas ad usum transfĕrunt, alĭter ab iis, qui, ipsarum artium tractatu delectati, nihil in vita sunt aliud acturi (Cic. De or. 3, 23, 86).

3. Legati a Darēo, Persarum rege, Carthagĭnem venerunt, petentes auxilia adversus Graeciam, cui illāturus bellum Darēus erat (Justin. 19, 1, 12).

4. Ad supplicium depoposcerunt vos omnes, qui Saguntum oppugnassetis; deditos ultimis cruciatibus affecturi fuerunt (Liv. 21, 44, 4).

5. Audivi Fundānum praecipientem, quod in vestes, margaritas, gemmas fuerat erogaturus, hoc in tura et unguenta et odores impenderetur (Plin. Ep. 5, 16, 7).

6. Orator eorum, apud quos aliquid aget aut erit acturus, mentes sensūsque degustet, oportet (Cic. De or. 1, 52, 223).

7. Oratori hoc praecipiemus, quascunque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penĭtusque cognoscat (Cic. De or. 2, 24, 99).

8. Dejotărus rex, quum ex itinere quodam proposĭto revertisset, conclave illud, ubi erat mansurus, si ire perrexisset, proximā nocte corruit (Cic. Div. 1, 15, 26).

9. Vedius Pollio devorandos servos obiciebat muraenis, quas esurus erat (Sen. Clem. 1, 18, 2).

10. Quod crediturus tibi (= Neptūno) fui, omne credidi (Pl. Most. 437).

11. Alexander excursurus cum validă manu fuerat ad Athēnas delendas (Justin. 13, 5, 7).

12. Foedus in haec verba fere cum Antiŏcho conscriptum est: 'Ne quem exercitum, qui cum populo Romano sociisve bellum gesturus erit, rex per fines regni sui transire sinito' (Liv. 38, 38, 1).

13. Irascĭmur saepe non illis, qui laeserunt, sed iis, qui laesuri sunt (Sen. Ira 1, 3, 1).

14. Injuriam qui facturus est, jam facit (Sen. Ira 1, 3, 1).

15. Ego maximo imbri Capuam veni pridie Nonas, ut eram jussus; illi autem adhuc, id est Nonis, nondum venerant, sed erant venturi (Cic. Att. 7, 20, 1).

16. Veniebatis in Africam. Quaero: quid facturi fuistis? (Cic. Lig. 8, 24).

17. Apes, quum jam evolaturae sunt, consŏnant vehementer (Varro R. R. 3, 16, 29).

18. Galli, nullam gentem, per quas ituri essent, parem armis rati, Brenno duce in Dardănos pervēnerunt (Liv. 38, 16, 1).

19. Ne illud quidem intellegunt, non modo ita memoriae proditum esse, sed ita necesse fuisse, quum Demosthĕnes dicturus esset, ut concursūs audiendi causā ex tota Graecia fierent (Cic. Brut. 84, 289).

858. ( 757).

1. Si unā est interiturus animus cum corpore, vos tamen memoriam nostri pie inviolateque servabitis (Cic. Sen. 22, 81).

2. Si irascĕris juvenibus senibusque, quod peccant, irascĕre et infantibus: peccaturi sunt (Sen. Ira 2, 10, 2).

3. Sicut in corporibus aegris nihil, quod nociturum est, medici relinquunt, sic nos, quidquid obstat imperio, recidamus (Curt. 6, 3, 11).

4. Quidquid ex Agricŏla amavimus, quidquid mirati sumus, manet mansurumque est in animis hominum (Tac. Agr. 46).

5. Major aliquanto Romanorum gratiă fuit in re pari, quam quantă futura Carthaginiensium fuerat (Liv. 22, 22, 19).

6. Aliquando et non reddam beneficium, quum possim. Quando? si plus mihi detracturus ero, quam illi collaturus; si ille non erit sensurus ullam accessionem recepto eo. quo reddito mihi multum abscessurum erit (Sen. Benef. 4, 40, 5).

7. Etiamsi futurum est, quid juvat dolori suo occurrere? Satis cito dolebis, quum venerit, interim tibi meliora promitte! (Sen. Ep. 13, 10).

8. Vadis inermís, gnate, per umbras. ad quas semper mansurus eris (Sen. H. Oet. 1938).

9. Laco quidam, quum Rhodius Diagŏras, Olympionīces nobilis, uno die duo suos filios victores Olympiae vidisset, accessit ad senem et gratulatus. 'morĕre, Diagŏra'. inquit: 'non enim in caelum ascensurus es'. Magna haec et nimium fortasse Graeci putant vel tum potius putabant, isque, qui hoc Diagŏrae dixit, permagnum existimans, tres Olympionīcas unā e domo prodire, cunctari illum diutius in vita, fortunae objectum, inutile putabat ipsi (Cic. Tusc. 1, 46, 111).

10. Phocion, 'Si mei similes erunt (libĕri mei), idem hic', inquit, 'agellus illos alet, qui me ad hanc dignitatem perduxit: sin dissimiles sunt futuri, nolo meis impensis illorum ali augerique luxuriam' (Nep. 19, 1, 4).

11. Cum his versare, qui te meliorem facturi sunt (Sen. Ep. 7, 8).

12. Pro patria quis bonus dubĭtet mortem oppetĕre, si ei sit profuturus? (Cic. Off. 1, 17, 57).

13. Sapiens non viveret, si foret sine homine victurus (Sen. Ep. 9, 17).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium perfecti passivi + sum)

859. ( 760).

рТЙНЕТЩ УН. ЧЩЫЕ ОБ perfectum praesens (? 836, ? 837).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium perfecti passivi + eram)

860. ( 760).

1. An tibi tum imperium esse hoc videbatur, quum populi Romani legati, praetōres quaestoresque capiebantur? quum ex omnibus provinciis commeatu prohibebamur? quum clausa nobis erant maria omnia? (Cic. Pomp. 17, 53).

2. Nihil erat clausum, obsignatum, scriptum (Cic. Phil. 2, 27, 67).

3. Caesar, quum Pompei castris appropinquasset, ad hunc modum aciem ejus instructam animadvertit. Erant in sinistro cornu legiones duae. In eo loco ipse erat Pompejus. Mediam aciem Scipio cum legionibus Syriăcis tenebat. Ciliciensis legio, conjunctă cum cohortibus Hispānis, in dextro cornu erant collocatae (Caes. B. C. 3, 88, 1).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium perfecti passivi + fui)

861. ( 760).

1. Pars adaperta fuit, pars altera clausa fenestrae (Ov. Am. 1, 5, 3).

2. Opertă quae fuere, apertă sunt (Pl. Capt. 521).

3. Primum Xerxes, rex Persarum, Judaeos domuit; postea cum ipsis Persis in dicionem Alexandri Magni venere diuque in potestate Macedonici imperii subjecti Syriae regno fuere (Justin. 36, 3, 8).

4. Romani novam in femina (= Cloeliā) virtutem novo genere honoris statuā equestri, donavere: in summa Sacra via fuit posita virgo insīdens equo (Liv. 2, 13, 11).

5. Literni monumentum (Scipionis), monumentoque statuă superimposĭta fuit, quam tempestate dejectam nuper vidimus ipsi (Liv. 38, 56, 3).

6. Ejus simulācrum e marmŏre in sepulchro positum fuit (Cic. Dom. 43, 111).

7. Recordamini legum multitudinem, quum earum, quae latae sunt, tum vero, quae promulgatae fuerunt (Cic. Sest. 25, 55).

8. Grammatĭce quondam ac musĭce junctae fuerunt (Quint. 1, 10, 17).

9. Lex fixa fuit dextro latĕri aedis Jovis optimi maximi (Liv. 7, 3, 5).

10. Nocte ac die continuatum incendium fuit (Liv. 26, 27, 5).

11. Munitiones et locis opportunioribus tunc fuerunt et validiores imposĭtae (Liv. 36, 17, 4).

12. Tabŭlă, sub eo (= sub signo Jovis) fixa, his ferme incīsă litteris fuit: 'Juppiter atque divi omnes hoc dederunt, ut T. Quinctius dictator oppida novem caperet' (Liv. 6, 29, 9).

13. Aliquamdiu aequatus inter omnes terror fuit (Liv. 3, 36, 7).

14. Navis Quinctio publice parata fuit (Liv. 3, 36. 7).

15. Pro patria quis bonus dubĭtet mortem oppetĕre, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam, et in ea fundĭtus delenda occupati et sunt et fuerunt (Cic. Off. 1, 17, 57).

16. Socrátes mihi videtur, id quod constat inter omnes, primus a rebus occultis et ab ipsa natura involūtis, in quibus omnes ante eum philosophi occupati fuerunt, avocavisse philosophiam et ad vitam communem adduxisse, - ut de virtutibus et vitiis omninoque de bonis rebus et malis quaereret, caelestia autem vel procul esse a nostra cognitione censēret, vel, si maxime cognita essent, nihil tamen ad bene vivendum (Cic. Acad. 1, 4, 15).

17. Ne nos quidem huic uni studio (= eloquentiae) penĭtus unquam dediti fuimus. Etĕnim omnes artes, quae ad humanitatem pertĭnent, habent quoddam commune vincŭlum, et quasi cognatione quadam inter se continentur (Cic. Arch. 1, 2).

18. Senatus Pompejo commisit. ut videret, ne quid respublica detrimenti caperet; quo uno versicŭlo armati semper consules fuerunt, etiam nullis armis datis (Cic. Mil. 26, 70).

19. Te vero commoneo, quum beneficiis tuis, tum amore incitatus meo, ut omnem gloriam, ad quam á pueritia inflammatus fuisti, omni curā atque industriā consequāre (Cic. Fam. 1. 7, 9).

20. Initur consilium de interĭtu Cn. Pompei; quo patefacto ferroque deprehenso, ille inclusus domi tamdiu fuit, quamdiu inimicus meus in tribunatu (Cic. Sest. 32, 69).

21. Ille, cui nullă hostium diutius urbs unquam fuit clausa. obsessus est ipse domi (Cic. Har. 23, 49).

22. Adĭtus omnis (in Italiam ex Sicilia) hominibus sine ulla facultate navium non modo disjunctus, sed etiam clausus fuit (Cic. Verr. 5, 3, 6).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium perfecti passivi + fueram)

862. ( 760).

1. Caesar in castra pervēnit. Pons, qui fuerat tempestate interruptus, paene erat refectus; hunc nocte perfĭci jussit (Caes. B. C. 1, 41, 1).

2. Bello Aborigĭnes Trojanique petiti (sunt). Turnus, rex Rutulorum, cui pacta Laviniă ante adventum Aenēae fuerat, praelātum sibi advĕnam aegre patiens, simul Aenēae Latinoque bellum intulerat (Liv. 1, 2, 1).

3. Urbi cum pace laxior etiam annōnă rediit, et advecto ex Campania frumento et eo, quod abditum fuerat, prolāto (Liv. 2, 52, 1).

4. Castra, quae in monte alto ac tuto loco posita fuerant, jam in planum deferuntur (Liv. 22, 24, 2).

5. Post Hasdrubălis exercitum cum duce, in quibus spes omnis reposita victoriae fuerat, delētum cui non videatur mirabĭle, nullum motum in castris factum? (Liv. 28, 12, 6).

6. Eo tempore Venusiam ad consulem ad quattuor milia et quingenti pedites equitesque, qui sparsi fugā per agros fuerant, pervenere (Liv. 22, 54, 1).

7. Romae haud minus terroris ac tumultūs erat, quam fuerat biennio ante, quum castra Punică objecta Romanis moenibus portisque fuerant (Liv. 27, 44, 1).

8. Antiŏchus Ephĕsum ab Sardibus est profectus ad classem, quae per aliquot menses instructa ac parata fuerat, visendam (Liv. 37, 26, 1).

9. Aetōli (jam enim et, quae per agros sparsa multitudo fuerat, receperant se in castra) circa portas vallumque armatos dispōnunt (Liv. 31, 42, 5).

10. Perseus tandem e pavore eo, quo attonitus fuerat, recepit animum (Liv. 44, 10, 1).

11. Restituta Alcibiădi sunt publice bona, pilaeque illae, in quibus devotio fuerat scripta, in mare praecipitatae (Nep. 7, 6, 5).

12. Hortensius summum illud suum studium (= studium eloquentiae) remisit, quo a puero fuerat incensus, atque in omnium rerum abundantia voluit beatius, ut ipse putabat, vivere (Cic. Brut. 93, 320).

13. Illă Diānă, quum duas urbes, in quibus locata fuerat, captas incensasque vidisset, bis ex duorum bellorum flammā ferroque servata est (Cic. Verr. 4, 35, 78).

14. Horam unam aut duas eodem loco armatos, ut collocati fuerant, retinēre magnum fuit? (Cic. Dejot. 7, 19).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium futuri passivi + sum, eram...)

I УРТСЦЕОЙЕ: ВЕЪМЙЮОПЕ

863. ( 762-764).

1. De gustibus non est disputandum.

2. Vigilandum est semper: multae insidiae sunt bonis (Accius apud Cic. Planc. 24, 59).

3. Intus est hostis: cum luxuria nobis, cum amentia, cum scelere certandum est (Cic. Cat. 2, 5, 11).

4. Modesto et circumspecto judicio de tantis viris pronuntiandum est, ne, quod plerisque accĭdit, damnent, quae non intellegunt (Quint. 10, 1, 26).

5. Jam non de gloria, sed de salute et, quod saluti praeponitis. de libertate pugnandum est (Curt. 4, 14, 53).

6. Non de possessione Siciliae ac Sardiniae, de quibus quondam agebatur, sed pro Italia vobis est pugnandum (Liv. 21, 41, 14).

7. Diu deliberandum est in eo, quod, semel coeptum, rescindi non potest (Erasm. 1, 153).

8. Pro libertate vitae pericŭlo decertandum est (Cic. Phil. 10, 10, 20).

I УРТСЦЕОЙЕ: МЙЮОПЕ

864. ( (762-764).

1. Omni in re consensio omnium gentium lex naturae putanda est (Cic. Tusc. 1, 13, 30).

2. Damnum appellandum est cum mala fama lucrum (Syr. 155).

3. Universus hic mundus ună civitas communis deorum atque hominum existimanda (Cic. Leg. 1, 7, 23).

4. Paupertas me saevă domat dirusque Cupido;
Sed tolerandă fames, non tolerandus Amor (Claudian. Epigr. 34, (39).

5. Ut desint vires. tamen est laudanda voluntas (Ov. Pont. 3, 4, 79).

6. Illud tamen in primis testandum est, nihil praecepta atque artes valere, nisi adjuvante naturā (Quint. Prooem. 26).

7. Ultima semper
Expectanda dies homini. dicique beatus
Ante obĭtum nemo suprēmăque funĕra debet (Ov. Met. 3, 135).

8. Mercatūra, si tenuis est, sordĭdă putanda est; sin magnă et copiŏsă non est admŏdum vituperanda, atque etiam videtur jure optimo posse laudari (Cic. Off. 1, 42, 151).

9. Quod me amas, est tibi commune cum multis; quod tu ipse tam amandus es tamque dulcis tamque in omni genere jucundus, id est proprie tuum (Cic. Fam. 9, 15, 1).

10. Tibi, Caesar, nunc omnia belli vulnera sananda sunt, quibus praeter te mederi nemo potest (Cic. Marc. 8, 24).

11. Non annorum canities est laudanda, sed morum (Ambrosius, Ep. = K. 1702).

12. Duo sunt sola, quae omni in crimine spectanda sunt, - animus et eventus (Quint. Decl. 13, 14 = p. 311 Lemaire).

13. Vitanda suspicio est avaritiae (Cic. Off. 2, 17, 58).

14. Aestimanda sunt ipsa, quae aggredimur, et vires nostrae cum rebus, quas temptaturi sumus, comparandae (Sen. Tranq. 6, 3).

15. Nullă possessio, nullă vis auri et argenti pluris, quam virtus, aestimanda est (Cic. Parad. 6, 2, 48).

16. Commūne pericŭlum concordiā propulsandum (Tac. Agr. 29).

17. Intellego, te, frater, alias in historia leges observandas putare, alias in poëmăte (Cic. Leg. 1, 1, 5).

18. Dissentientium inter se reprehensiones non sunt vituperandae (Cic. Fin. 1, 8, 27).

19. Multā magis, quam multorum, lectione formanda mens (Quint. 10, 1, 59).

20. Omnia homini, dum vivit, speranda sunt (Sen. Ep. 70, 6).

21. Quanti est aestimanda virtus, quae nec erĭpi, nec surrĭpi potest unquam, neque naufragio nec incendio amittitur, nec vi tempestatum, nec temporum perturbatione mutatur! (Cic. Parad. 6, 3, 51).

22. Liber is est existimandus, qui nulli turpitudini servit (Ad Herenn. 4, 17, 24).

23. Vis fieri fēlix? est dēbellanda voluptas (Seyffert, Palaestra Musarum, p. 1, 11).

24. Non est ab homine nunquam sobrio postulanda prudentia (Cic. Phil. 2, 32, 81).

25. Gloriă, quia recte factorum plerumque comes est, non est bonis viris repudianda (Cic. Tusc. 3, 2, 3).

26. Causă difficilis - laudare puerum: non enim res laudanda, sed spes est (Cic. Rep. 6, fragm. = p. 339 Klotz).

27. Haec, quae videtur esse accusatio mea, non potius accusatio, quam defensio, est existimanda (Cic. In Caecil. div. 2, 5).

28. Quid magis vituperandum, quam id facere, quod non liceat? Licet autem nemini contra patriam ducere exercitum (Cic. Phil. 13, 6, 14).

29. Quanti istă civitas aestimanda est, ex qua boni sapientesque pelluntur? (Cic. Tusc. 5, 37, 109).

CONJUGATIO PERIPHRASTICA PASSIVA (participium futúri passivi + sum, eram...) II УРТСЦЕОЙЕ: ВЕЪМЙЮОПЕ

865. ( 762-764).

1. Cavendum est, ne major poenă, quam culpă, sit et ne iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem (Cic. Off. 1, 25, 89).

2. Ut ridentibus arrident, ita flentibus adflent
Humani vultūs. Si vis me flere, dolendum est
Primum ipsi tibi; tunc tuă me infortunia laedent (Hor. A. P. 101).

3. Sic habendum est, nullam in amicitiis pestem esse majorem, quam adulationem, blanditiam, assentationem (Cic. Lael. 25, 91).

II УРТСЦЕОЙЕ: МЙЮОПЕ

866. ( 762-764).

1. Tacĭtae magis et occultae inimicitiae timendae sunt, quam indictae atque apertae (Cic. Verr. 5, 71, 182).

2. Indignă dignă habenda sunt, erus quae facit (Pl. Capt, 2, 1, 6 = 200).

3. Misĕră est illă consolatio, tali praesertim civi et viro, sed tamen necessariă. nihil esse praecipue cuiquam dolendum in eo, quod accĭdat universis (Cic. Fam. 6, 2, 2).

4. Cato inexpiabili odio delendam esse Carthaginem pronuntiabat; Scipio Nasīca - servandam (Flor. 2, 15. 4).

5. Si quis quid reddit, magnă habenda est gratiă (Ter. Ph. 1, 2, 6 = 56).

6. Si quidem amicitiă est habenda, cum hoc habenda est (Pl. Poen. 1215).

7. Fortes et magnanimi sunt habendi non qui faciunt. sed qui propulsant injuriam (Cic. Off. 1, 19. 65).

8. Omnem memoriam discordiarum oblivione sempiternā delendam censuì (Cic. Phil. 1, 1, 1).

9. Interdum monendus est amicus: sed, si nullă spes emendationis, silere praestat (Erasm. 2, 181).

10. Satisne videor vim verborum tenēre, an sum etiam nunc vel Graece loqui vel Latīne docendus? (Cic. Fin. 2, 5, 15).

III УРТСЦЕОЙЕ: ВЕЪМЙЮОПЕ

867 ( 762-764)

1. Post amicitiam credendum est, ante amicitiam judicandum (Sen. Ep. 3, 2).

2. Cuilibet in arte sua perīto est credendum (R. 64, K. 395).

3. Maximae cuique fortunae minime credendum est (Liv. 30, 30, 18).

4. Utendum est aetate; cito pede labitur aetas;
Nec bonă tam sequitur. quam bonă primă fuit (Ov. A. A. 3, 65).

5. Turpis et ridicula res est elementarius senex: juveni parandum, seni utendum est (Sen. Ep. 36, 4).

6. Audendum atque agendum, non consultandum in tanto malo est (Liv. 22, 53, 7).

7. Sic vivendum est, tanquam in conspectu vivamus. Sic cogitandum, tanquam aliquis in pectus intimum inspicere possit (Sen. Ep. 83 1).

8. Tamdiu discendum est, quamdiu nescias; si proverbio credimus, 'quamdiu vivis' (Sen. Ep. 76, 3).

9. Omnium est communis inimicus. qui fuit hostis suorum. Nemo unquam sapiens proditori credendum putavit (Cic. Verr. 1, 15, 38).

10. Si non finire lacrĭmas, at certe reservare debemus. Nulli parcendum est rei magis, quam huic, cujus tam frequens usus est (Sen. Polyb. (XI), 4, 3).

11. Alieno more vivendum est mihi (Ter. Andr. 1, 1, 125 = 152).

12. Moriendum est omnibus (Cic. Tusc. 1, 5, 9).

13. Est apud Platōnem Socrătes dicens Critōni, suo familiari, sibi post tertium diem esse moriendum (Cic. Div. 1, 25, 52).

14. Suo cuique judicio utendum est (Cic. N. D. 3, 1, 1).

15. Dum deliberamus, quando incipiendum sit, incipĕre jam serum est (Quint. 12, 6, 3).

16. Esurio. Edendum est. Nihil contemnit esuriens (Sen. Ep. 119, 3).

17. Et post malam segĕtem serendum est (Sen. Ep. 81, 1).

18. Deliberandum est saepe, statuendum est semel (Syr. 152).

19. Tuis verbis, Cicero, utendum est: 'o tempora, o mores!' (Sen. Suas. 6, 3 = p. 35. 12).

20. Et hodie in Italia usitatum est proverbium agricolarum: laudandos montes, sed a planitie non recedendum (Mureti Var. lect. 17, 8).

21. Nullos pejus merēri de omnibus mortalibus judĭco, quam qui alĭter vivunt, quam vivendum esse praecipiunt (Sen. Ep. 108, 36).

22. Nunc est bibendum, nunc pede libĕro
Pulsandă tellus (Hor. Od. 1, 37, 1).

III УРТСЦЕОЙЕ: МЙЮОПЕ

868 ( 762-764)

1. De duobus malis minus est semper eligendum (Thomas a Kempis = Hb. 40).

2. Nemo est casu bonus. Discenda virtus est (Sen. Ep. 123, 16).

3. Faciendum id nobis, quod parentes impĕrant (Pl. Stich. 54).

4. Non omnis error stultitiă est dicenda (Cic. Div. 2, 43, 90).

5. Nunquam scelus scelĕre vincendum est (Sen. Mor. 139).

6. Ornanda est dignĭtas domo, non ex domo totă quaerenda; nec domo dominus, sed domino domus honestanda est (Cic. Off. 1, 39, 139).

7. Omnibus est labor impendendus (V. Georg. 2, 61).

8. Suum cuique incommŏdum ferendum est potius, quam de alterius commŏdis detrahendum (Cic. Off. 3, 6, 30).

9. Nihil homini sine labore contingit in vita, et tamen, quidquid paratum est, quantisvis laboribus comparatum est, hic relinquendum (Erasm. 1, 273).

10. Linquenda tellus et domus et placens
Uxor, neque harum, quas cŏlis, arbŏrum
Te, praeter invīsas cupressos,
Ullă brevem dominum sequetur (Hor. Od. 2, 14, 21).

11. Judicium hoc omnium mortalium est, a se ipso sumendam esse sapientiam (Cic. N. D. 3, 36, 88).

12. Legendi poëtae, cognoscendae historiae, omnium bonarum artium doctores atque scriptores legendi et pervolutandi, et exercitationis causā laudandi, interpretandi, corrigendi, vituperandi, refellendi; disputandumque de omni re in contrarias partes... Perdiscendum jus civile, cognoscendae leges, percipienda omnis antiquĭtas (Cic. De or. 1, 234. 158-159).

13. Morte magis metuendă senectus (Juv. 11, 45).

14. Noscenda est mensură sui spectandaque rebus
In summis minimisque (Juv. 11, 35).

15. Quid mihi putas agendum? (Cic. Att. 11, 15, 1).

16. Nunc dicenda bono sunt bona verba die (Ov. Fast. 1, 71).

17. Vilius argentum est auro, virtutibus aurum.
O cīves, cives, quaerenda pecunia primum est,
Virtus post nummos? (Hor. Ep. 1, 1, 52).

18. Est tempus. quando nihil, est tempus, quando aliquid, nullum tamen est tempus, in quo dicenda sunt omnia (R. 105).

19. Cupiditas tollenda est atque extrahenda radicĭtus (Cic. Fin. 2, 9, 27).

20. Dulcibus est verbis mollis alendus amor (Ov. A. A. 2, 152).

21. Lex jubet eă, quae facienda sunt, prohibetque contrariă (Cic. Leg. 1, 6, 18).

22. Eheu, quum venit mi in mentem, ut mores mutandi sint, muliĕbres mores, discendi, obliviscendi stratiotĭci (Pl. Mil. 1359).

23. Sunt rebus novis novă ponenda nomina (Cic. N. D. 1, 17, 44).

24. Nunquam honestam mortem fugiendam, saepe etiam oppetendam putavi (Cic. Fam. 11, 28, 4).

25. Neglegenda mors est (Cic. Tusc. 4, 23, 51).

26. Si vită, doloribus referta, maxime fugienda est, summum profecto malum est vivere cum dolore (Cic. Fin. 1, 12, 41).

27. 'Aliquis vir bonus nobis eligendus est ac semper ante oculos habendus, ut sic, tanquam illo spectante, vivamus, et omnia, tanquam illo vidente, faciamus' Hoc, mi Lucili, Epicurus praecepit (Sen. Ep. 11, 8).

28. Marcellus, multă magnis ducibus sicut non aggredienda, ita semel aggressis non dimittenda, dicebat (Liv. 24, 19, 7).

29. Quam multi poëtae dicunt, quae philosophis aut dicta sunt, aut dicenda! (Sen. Ep. 8, 8).

30. Pendemus toti ex aliēnis judiciis, et id optimum nobis videtur, quod petitōres laudatōresque multos habet, non id, quod laudandum petendumque est (Sen. De otio 1, 2).

31. Nihil sine ratione faciendum est (Sen. Benef. 4, 10, 2).

32. Reddenda terrae est terră (Cic. Tusc. 3, 25, 59).

33. Pecuniae fugienda cupiditas: nihil enim est tam angusti animi tamque parvi, quam amare divitias (Cic. Off. 1, 20, 68).

34. Beneficia in scelus versa sunt, et sanguĭni eorum non parcĭtur, pro quibus sanguis fundendus est (Sen. Benef. 5, 16. 4).

35. Scilĭcet, ut fulvum spectatur in ignibus aurum,
Tempore sic duro est inspicienda fides (Ov. Tr. 1, 5, 25).

IV УРТСЦЕОЙЕ: ВЕЪМЙЮОПЕ

869 ( 762-764)

1. Sciendum est, in pugna usum amplius prodesse. quam vires (Veget. 2, 22, fin.).

2. Nec corpori soli subveniendum est, sed menti atque animo multo magis (Cic. Sen. 11, 36).

IV УРТСЦЕОЙЕ: МЙЮОПЕ

870 ( 762-764)

1. Audienda et altera pars.

2. Nec vero audiendi, qui graviter irascendum inimicis putabunt, idque magnanĭmi et fortis viri esse censebunt (Cic. Off. 1, 25, 88).

3. Nec enim peccāta rerum eventu, sed vitiis hominum metienda sunt (Cic. Parad. 3, 1, 20).

4. Conviviorum delectatio non voluptatibus corporis magis, quam coetu amicorum et sermonibus metiendă (Cic. Sen. 13, 45).

5. Medĭcis non apparentia modo vitia curanda sunt, sed etiam invenienda, quae latent (Quint. 12, 8, 10).

уНЕЫБООЩЕ РТЙНЕТЩ

871 ( 762-764)

1. Ego eă, quae ferri possunt, ferenda, quae taceri. tacenda esse arbĭtror (Cic. Cluent. 6, 17).

2. Te illud admoneo. ut cotidie meditēre, resistendum esse iracundiae; quumque eă maxime animum moveat, tum tibi esse diligentissime linguam continendam (Cic. Qu. fr. 1, 1, 13, 38).

3. Et quoniam semper appetentes gloriae praeter cetĕras gentes atque avĭdi laudis fuistis, delenda vobis est illă macŭlă, Mithridatĭco bello superiore susceptă, quae penĭtus jam insēdit atque inveteravit in populi Romani nomine: quod is (= Mithridātes), qui uno die, totā Asiā, tot in civitatibus uno nuntio cives Romanos necandos trucidandosque denotavit. non modo adhuc poenam nullam, suo dignam scelĕre, suscepit. sed ab illo tempore annum jam tertium et vicesimum regnat (Cic. Pomp. 3. 7)

4. Discrucior animi, quia ab domo abeundum est mihi (Pl. Aul. 105).

5. Non est vobis, Quirītes, res cum scelerāto homine atque nefario, sed cum immāni taetrāque belluā (= Antonio); quae quoniam in foveam incĭdit, obruatur. Si enim illinc emerserit, nullius supplicii crudelitas erit recusanda (Cic. Phil. 4. 5, 12).

6. Omnia sunt profecto laudanda. quae conjuncta cum virtute sunt, et, quae cum vitiis, vituperanda (Cic. Partit. 21. 71).

7. Illă, quae naturā, non litteris assecuti sunt (Romani). neque cum Graecia, neque ullā cum gente sunt conferenda (Cic. Tusc. 1, 1, 2).

8. Nec vero rei familiāris amplificatio. nemini nocens, vituperanda est, sed fugienda semper injuriă est (Cic. Off. 1, 8, 25).

9. Audistis profecto, dici, philosŏphos Epicurēos omnes res, quae sunt homini expetendae, voluptate metiri (Cic. Pis. 28, 68).

10. Neque enim tuă illă praeterĭtă bellĭcae rei gloriă adscribenda fortunae est (Pacatus, Panegyricus, c. 8 = p. 96 Baehrens).

11. Avaritiam si tollere vultis, mater ejus est tollenda luxuries (Cic. De or. 2, 40, 171).

12. Cujus aures veritati clausae sunt, hujus salus desperanda est (Cic. Lael. 24, 90).

13. Resistendum senectuti est, ejusque vitia diligentiā compensanda sunt; pugnandum tanquam contra morbum, sic contra senectutem; habenda ratio valetudinis, utendum exercitationibus modĭcis, tantum cibi et potiōnis adhibendum, ut reficiantur vires, non opprimantur. Nec vero corpori soli subveniendum est, sed menti atque animo multo magis (Cic. Sen. 11,. 35).

14. Scientiă, quae est remōta ab justitia, callidĭtas potius, quam sapientiă est appellanda (Cic. Off. 1, 19, 63).

← рТЕДЩДХЭЙК ТБЪДЕМ: оБЛМПОЕОЙС  |  пЗМБЧМЕОЙЕ  |  уМЕДХАЭЙК ТБЪДЕМ: рТЕДМПЦЕОЙС ГЕМЙ →

ОБЧЕТИ ћ СЪЩЛЙ ћ ПВУХДЙФШ